Mẹo bảo quản thực phẩm tươi lâu, an toàn cho gian bếp nhà

Đi chợ một lần cho cả tuần là thói quen của nhiều gia đình bận rộn. Nhưng nếu cất trữ không đúng, thịt cá nhanh mất tươi, rau héo úng và đồ ăn thừa dễ bị hỏng. Nắm vững vài mẹo bảo quản thực phẩm cơ bản sẽ giúp bạn giữ món ăn ngon, an toàn cho cả nhà và giảm đáng kể lượng thức ăn phải bỏ đi.

Bài viết này chia theo từng nhóm thực phẩm quen thuộc, kèm thời gian bảo quản tham khảo. Đây là các mốc ước lượng cho tủ lạnh gia đình hoạt động ổn định; khi thấy thực phẩm có mùi lạ, nhớt hay đổi màu, hãy bỏ đi dù chưa đến hạn.

Nguyên tắc chung khi bảo quản thực phẩm

Giữ đúng nhiệt độ tủ lạnh

Ngăn mát nên để khoảng 0–5°C, ngăn đông khoảng -18°C hoặc thấp hơn. Ở mức 5–60°C, vi khuẩn sinh sôi rất nhanh, vì vậy thức ăn nấu chín không nên để ngoài nhiệt độ phòng quá 2 giờ, ngày nắng nóng thì càng phải cất sớm hơn.

Không nhồi nhét tủ lạnh

Khí lạnh cần lưu thông để làm lạnh đều. Tủ chật quá khiến một số góc không đủ lạnh. Nên để trống khoảng 1/4 thể tích ngăn mát và hạn chế mở tủ lâu.

Tách sống và chín

Thịt cá sống đặt ở ngăn dưới, trong hộp kín hoặc khay có thành, để nước không nhỏ xuống đồ ăn khác. Đồ chín, đồ ăn liền đặt ngăn trên. Đây là cách đơn giản nhất để tránh nhiễm chéo vi khuẩn.

Dán nhãn ngày

Dùng băng dính giấy ghi tên thực phẩm và ngày cất lên hộp. Áp dụng nguyên tắc "vào trước, dùng trước": đồ mua trước xếp ra phía ngoài để dùng sớm.

Mẹo bảo quản thịt heo, bò, gà

Sơ chế trước khi cất

Thịt mua về không cần rửa nếu chưa nấu ngay, vì nước làm vi khuẩn dễ phát triển. Hãy lau khô bề mặt bằng khăn giấy, chia thành từng phần đủ nấu một bữa (khoảng 300–500 g), cho vào túi zip, ép hết không khí rồi dán nhãn.

Thời gian tham khảo

• Ngăn mát: thịt tươi nên dùng trong 1–2 ngày; thịt xay chỉ nên để trong 1 ngày.
• Ngăn đông: thịt heo, bò miếng giữ chất lượng khoảng 3–4 tháng; thịt gà khoảng 6–9 tháng; thịt xay khoảng 2–3 tháng.

Một mẹo hay là ướp sẵn thịt với gia vị rồi cấp đông theo từng phần. Khi cần chỉ việc rã đông và nấu, rút ngắn thời gian đứng bếp ngày thường. Danh mục món thịt heo trên ResFood có nhiều công thức phù hợp để ướp sẵn như thịt kho, thịt rim, sườn xào.

Mẹo bảo quản cá và hải sản

Cá và hải sản hỏng nhanh hơn thịt gia súc, vì vậy cần xử lý sớm.

• Cá: đánh vảy, bỏ mang và ruột, rửa sạch, lau thật khô. Bọc màng thực phẩm từng phần rồi cho vào túi kín. Ngăn mát dùng trong 1–2 ngày, ngăn đông khoảng 2–3 tháng.
• Tôm: nếu cấp đông, bạn có thể để nguyên vỏ, cho vào hộp và đổ ngập nước rồi đông đá. Lớp băng giúp tôm không bị khô, giữ độ ngọt.
• Mực: làm sạch nội tạng, lột da, lau khô, cấp đông từng phần.
• Nghêu, sò, ốc: nên mua sống và nấu trong ngày. Nếu cần để qua đêm, cho vào thau có lỗ thoáng, phủ khăn ẩm, đặt ngăn mát. Tuyệt đối không ngâm trong nước ngọt rồi cất tủ.

Một cách "bảo quản" vừa ngon vừa tiện là làm các món ngâm như cá hồi ngâm nước mắm, nhưng vẫn cần cất ngăn mát và dùng trong vài ngày theo công thức. Muốn đổi món hải sản cho cả tuần, bạn tham khảo thêm danh mục món hải sản.

Mẹo bảo quản trứng

Trứng gà, trứng vịt nên để trong khay giấy hoặc hộp có nắp ở ngăn mát, không để ở cánh cửa tủ vì nhiệt độ ở đó dao động nhiều. Đặt đầu nhọn quay xuống giúp lòng đỏ ổn định hơn. Không rửa trứng trước khi cất, vì nước làm mất lớp màng bảo vệ tự nhiên trên vỏ. Trứng tươi trong tủ lạnh dùng tốt trong khoảng 3–4 tuần.

Mẹo kiểm tra: thả trứng vào bát nước, trứng chìm nằm ngang là còn tươi; trứng dựng đứng là đã để lâu, nên dùng sớm; trứng nổi hẳn thì bỏ. Bạn có thể tìm nhiều cách dùng trứng nhanh gọn trong mục trứng – đậu hũ – súp.

Mẹo bảo quản rau lá và củ quả

Rau lá

Nhặt bỏ lá úa, không rửa, cuộn rau trong khăn giấy khô rồi cho vào túi hoặc hộp có vài lỗ thoáng, đặt ngăn rau củ. Rau thơm như húng, ngò có thể cắm cuống vào cốc nước như cắm hoa, trùm túi nilon lên và để ngăn mát. Phần lớn rau lá dùng ngon trong 3–5 ngày.

Củ quả

• Khoai tây, khoai lang, hành tím, tỏi: để nơi khô ráo, thoáng mát, tối, không cần tủ lạnh. Không để khoai tây gần hành vì cả hai đều nhanh hỏng hơn.
• Cà rốt, củ cải: cắt bỏ phần lá, bọc giấy, để ngăn mát được 2–3 tuần.
• Cà chua: cà chua chín để nhiệt độ phòng giữ vị ngon hơn. Chỉ cho vào tủ lạnh khi đã quá chín cần để thêm vài ngày.
• Gừng, sả: có thể băm hoặc xay nhuyễn, chia khay đá cấp đông để dùng dần.

Rau củ còn lặt vặt cuối tuần đừng bỏ phí; gom lại làm món rau củ xào thập cẩm vừa nhanh vừa đủ màu sắc.

Trái cây

Chuối, bơ, xoài xanh để nhiệt độ phòng cho chín, sau đó mới cất ngăn mát. Táo, nho, cam để ngăn mát lâu hơn. Không để trái cây sinh nhiều khí ethylene như táo, chuối cạnh rau lá vì rau sẽ nhanh vàng úa.

Bảo quản cơm canh và thức ăn thừa

• Làm nguội nhanh trong khoảng 1–2 giờ, chia nhỏ ra hộp nông để mau nguội, rồi đậy kín cất ngăn mát.
• Thức ăn chín nên dùng trong khoảng 2–3 ngày. Canh rau nên ăn trong ngày.
• Chỉ hâm nóng phần đủ ăn, hâm sôi kỹ, không hâm đi hâm lại nhiều lần.
• Cơm nguội để ngăn mát và dùng trong 1 ngày, hâm thật nóng trước khi ăn.

Bảo quản gia vị và đồ khô

Gia vị khô như tiêu, bột ớt, quế, hồi cho vào lọ thuỷ tinh kín, để xa bếp lửa và ánh nắng. Gạo, đậu, bột mì đựng trong thùng kín, có thể bỏ vài tép tỏi khô hoặc vài trái ớt khô để hạn chế mọt. Dầu ăn để nơi tối, đậy kín sau khi dùng. Nước mắm sau khi mở nắp nên dùng trong vài tháng và đậy kín để giữ hương vị. Đồ ngâm chua như củ kiệu ngâm nước mắm dùng muỗng sạch, khô khi gắp để không bị váng.

Dấu hiệu thực phẩm đã hỏng, nên bỏ

• Thịt: bề mặt nhớt, màu xám xanh, mùi chua hoặc hôi.
• Cá: mắt đục, lõm; mang thâm đen; thịt mềm nhũn, ấn vào không đàn hồi; mùi tanh nồng khác thường.
• Hải sản có vỏ: nghêu sò chưa nấu mà há miệng, gõ nhẹ không khép lại; tôm đầu đen, thân rời khỏi vỏ.
• Đồ nấu chín: có bọt, váng, vị chua lạ hoặc kéo sợi.
• Đồ khô: có đốm mốc, mùi ẩm, vón cục bất thường.

Nguyên tắc an toàn là "nghi ngờ thì bỏ". Không nên cắt bỏ phần mốc rồi dùng phần còn lại với đồ mềm như bánh mì, cơm, đồ nấu chín.

Cách rã đông an toàn

1. Rã đông trong ngăn mát: chuyển thực phẩm từ ngăn đông xuống ngăn mát từ tối hôm trước. An toàn nhất, giữ được chất lượng.
2. Ngâm nước lạnh: để thực phẩm trong túi kín, ngâm vào nước lạnh, thay nước khoảng 30 phút một lần.
3. Lò vi sóng: dùng chế độ rã đông và nấu ngay sau đó.

Không rã đông thịt cá bằng cách để ngoài nhiệt độ phòng nhiều giờ hoặc ngâm nước nóng. Thực phẩm đã rã đông không nên cấp đông lại khi chưa nấu chín.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cho thức ăn còn nóng vào tủ lạnh?

Nên để thức ăn bớt nóng (còn ấm) rồi cất ngay, không cần đợi nguội hẳn quá lâu. Với nồi lớn, hãy chia ra hộp nhỏ để nhanh nguội và không làm tăng nhiệt độ cả tủ.

Thực phẩm để ngăn đông có giữ được mãi không?

Ở khoảng -18°C, vi khuẩn gần như ngừng phát triển, nhưng chất lượng như mùi vị, độ ẩm vẫn giảm dần theo thời gian. Vì vậy nên dùng trong các mốc thời gian tham khảo ở trên.

Làm sao khử mùi tủ lạnh?

Lau tủ định kỳ bằng nước ấm pha chút baking soda, đặt một chén baking soda hoặc vài lát chanh trong tủ để hút mùi, và luôn đậy kín các món có mùi mạnh.

Bảo quản thực phẩm đúng cách không khó, chỉ cần thói quen nhỏ mỗi lần đi chợ về. Hãy áp dụng ngay để gian bếp gọn gàng và bữa ăn an toàn hơn, rồi ghé ResFood tìm thêm công thức nấu nhanh từ những nguyên liệu sẵn có.