Món ăn giúp dịu họng khi ho mùa đông: 7 công thức ấm áp dễ làm

Mỗi khi trời chuyển lạnh, nhiều gia đình lại có người bị ho húng hắng, đau rát cổ họng. Bên cạnh việc giữ ấm và nghỉ ngơi, những món ăn giúp dịu họng khi ho theo kinh nghiệm dân gian như lê chưng đường phèn, quất hấp, cháo hành tía tô vẫn được nhiều người tin dùng. Các món này ấm nóng, dễ ăn, giúp cổ họng dễ chịu hơn và bổ sung nước, dưỡng chất cho cơ thể.

Cần lưu ý: những món ăn dưới đây chỉ có tác dụng hỗ trợ, làm dịu triệu chứng nhẹ, không thay thế thuốc hay việc điều trị. Nếu ho kéo dài trên 2–3 tuần, ho kèm sốt cao, khó thở, đau ngực, ho ra máu, hoặc người bệnh là trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, bạn nên đưa đi khám bác sĩ.

Nguyên tắc ăn uống khi bị ho mùa lạnh

• Uống đủ nước ấm: giúp làm loãng đờm, giữ ẩm niêm mạc họng.
• Ăn đồ ấm, mềm, dễ nuốt: cháo, súp, canh hầm.
• Hạn chế đồ lạnh, đồ chiên rán, cay nóng: dễ gây kích ứng cổ họng.
• Bổ sung rau xanh, trái cây: cung cấp vitamin, khoáng chất cho cơ thể.
• Nghỉ ngơi đầy đủ: giúp cơ thể hồi phục tốt hơn.

1. Lê chưng đường phèn

Đây là món dân gian quen thuộc nhất. Lê mọng nước, có vị ngọt mát, khi chưng với đường phèn trở nên mềm, nước ngọt dịu, uống ấm rất dễ chịu cho cổ họng khô rát.

Nguyên liệu

• 1 quả lê to
• 15–20 g đường phèn
• Vài lát gừng mỏng hoặc 3–4 quả táo đỏ (tuỳ chọn)

Cách làm

1. Rửa sạch lê, cắt phần đầu làm nắp, khoét bỏ lõi và hạt.
2. Cho đường phèn, gừng hoặc táo đỏ vào lòng lê, đậy nắp lại.
3. Đặt lê vào bát, chưng cách thuỷ khoảng 40–50 phút đến khi lê mềm.
4. Ăn cả phần thịt lê và uống nước khi còn ấm.

2. Quất (tắc) hấp đường phèn

Quất có vị chua thanh, vỏ thơm tinh dầu. Hấp với đường phèn tạo thành món nước ngọt chua dịu.

1. Rửa sạch 5–7 quả quất, ngâm nước muối loãng 10 phút.
2. Cắt đôi, bỏ hạt, cho vào bát cùng 15 g đường phèn.
3. Hấp cách thuỷ khoảng 15–20 phút.
4. Dầm nhẹ, uống nước và ăn cả vỏ quất. Có thể chia 2–3 lần trong ngày.

3. Trà gừng chanh mật ong

Gừng có vị cay ấm, giúp cơ thể ấm lên. Mật ong có độ sánh giúp làm dịu cổ họng. Kết hợp với chanh tạo thức uống dễ uống.

1. Đun 300 ml nước với 4–5 lát gừng tươi khoảng 5–7 phút.
2. Để nước nguội bớt còn khoảng 60°C, thêm 1–2 muỗng cà phê mật ong và vài giọt nước cốt chanh.
3. Uống ấm, 1–2 cốc mỗi ngày.

Lưu ý quan trọng: Không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong dưới bất kỳ hình thức nào, vì có nguy cơ ngộ độc. Người tiểu đường cần hạn chế mật ong và đường phèn.

4. Cháo hành tía tô trứng gà

Bát cháo nóng hổi với hành lá, tía tô thơm nồng là món quen thuộc khi bị cảm lạnh. Ăn cháo nóng giúp cơ thể ấm lên, ra chút mồ hôi và dễ chịu hơn.

Nguyên liệu

• 50 g gạo tẻ, 1 nắm nhỏ gạo nếp
• 1 quả trứng gà
• 3 cây hành lá, 1 nắm lá tía tô
• Muối, tiêu, nước mắm

Cách làm

1. Vo gạo, nấu với khoảng 800 ml nước đến khi hạt gạo nở bung, khoảng 30–35 phút.
2. Đánh tan trứng, đổ từ từ vào nồi cháo, khuấy đều.
3. Nêm vừa ăn, tắt bếp, cho hành và tía tô thái nhỏ vào.
4. Rắc chút tiêu, ăn ngay khi còn nóng.

Nếu muốn bổ dưỡng hơn, bạn có thể nấu cháo gà xé phay hoặc cháo chim bồ câu cho người cần phục hồi sức khoẻ.

5. Súp gà nấm hầm rau củ

Súp gà nóng là món ăn được nhiều nền ẩm thực chọn khi bị cảm. Nước súp ấm giúp bổ sung nước, đạm và làm dịu cổ họng.

1. Hầm 300 g gà (đùi hoặc ức) với 1,2 lít nước, gừng, hành tây khoảng 30 phút. Vớt gà xé nhỏ.
2. Cho cà rốt, khoai tây, nấm cắt hạt lựu vào nấu khoảng 15 phút.
3. Cho gà xé lại vào, nêm nhạt vừa ăn, thêm hành ngò, tiêu.

Bạn cũng có thể tham khảo món canh gà hầm hạt sen thanh nhẹ, dễ ăn.

6. Củ cải trắng hấp mật ong

Theo kinh nghiệm dân gian, củ cải trắng thường được dùng khi ho có đờm.

1. Gọt vỏ 1 khúc củ cải trắng khoảng 200 g, cắt hạt lựu.
2. Cho vào bát, thêm 1–2 muỗng canh mật ong hoặc đường phèn, ngâm khoảng 2–3 giờ để củ cải tiết nước.
3. Hấp cách thuỷ khoảng 15 phút, uống phần nước khi còn ấm.

7. Canh gà lá é

Lá é có mùi thơm đặc trưng, vị cay nhẹ, thường được dùng trong ẩm thực miền Trung, miền Nam. Món canh gà lá é nóng hổi rất hợp những ngày se lạnh, vừa ấm bụng vừa thơm ngon.

Gà ta chặt miếng, xào săn với hành tím, đổ nước nấu khoảng 25 phút, cho lá é vào ngay trước khi tắt bếp để giữ mùi thơm.

Định lượng gợi ý: 500 g gà ta, 1 nắm lá é khoảng 50 g, 3 củ hành tím, 1 lát gừng, 1,2 lít nước, muối và nước mắm vừa ăn. Nên nêm nhạt hơn bình thường cho người đang ho, vì món quá mặn dễ làm cổ họng khô. Ăn kèm cơm nóng hoặc bún, húp nước canh khi còn ấm sẽ thấy dễ chịu hơn.

Gợi ý thực đơn một ngày khi bị ho nhẹ

• Bữa sáng: cháo hành tía tô trứng gà, một cốc nước ấm.
• Giữa buổi sáng: một bát quất hấp đường phèn hoặc trà gừng ấm.
• Bữa trưa: cơm mềm, canh gà lá é hoặc canh rau ngót nấu thịt băm, cá hấp.
• Buổi chiều: lê chưng đường phèn, một quả cam hoặc quýt ở nhiệt độ phòng.
• Bữa tối: súp gà nấm hầm rau củ, bánh mì mềm hoặc bún.
• Trước khi ngủ: một cốc nước ấm hoặc nước củ cải hấp.

Không nên dùng quá nhiều món ngọt từ đường phèn, mật ong trong một ngày. Một đến hai lần là đủ, phần còn lại nên ưu tiên nước ấm và bữa ăn chính đủ chất.

Mẹo chế biến để món ăn hiệu quả và an toàn

• Chọn nguyên liệu tươi: lê không dập, quất vỏ căng bóng, gừng không mọc mầm, củ cải chắc nặng tay.
• Không đun mật ong quá nóng: pha mật ong vào nước ấm khoảng 60°C để giữ hương vị.
• Giữ vệ sinh dụng cụ: người đang ốm nên dùng bát đũa riêng, rửa sạch sau mỗi lần dùng.
• Ăn khi còn ấm: các món chưng, hấp nên dùng ngay hoặc bảo quản ngăn mát, dùng trong ngày.
• Chia nhỏ bữa: người mệt, ăn kém nên ăn nhiều bữa nhỏ, mềm, dễ nuốt.

Những thực phẩm nên hạn chế khi đang ho

• Đồ uống lạnh, kem, nước đá: có thể làm cổ họng khó chịu hơn.
• Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ: dễ gây kích ứng họng.
• Đồ quá cay, quá mặn: làm cổ họng khô rát.
• Bánh kẹo ngọt nhiều: không tốt cho người đang ốm.
• Rượu bia, thuốc lá: làm tình trạng ho nặng hơn.

Bạn có thể tìm thêm các món nhẹ nhàng, dễ tiêu trong nhóm món bồi bổ và món cho người cao tuổi trên ResFood.

Câu hỏi thường gặp

Lê chưng đường phèn có chữa khỏi ho không?

Không. Lê chưng đường phèn là món ăn dân gian giúp làm dịu cổ họng, dễ chịu hơn khi ho nhẹ. Món này không thay thế thuốc và không điều trị được nguyên nhân gây ho.

Trẻ em bị ho có dùng được các món này không?

Trẻ trên 1 tuổi có thể dùng lê chưng, quất hấp với lượng nhỏ. Trẻ dưới 1 tuổi tuyệt đối không dùng mật ong. Với trẻ nhỏ bị ho, đặc biệt kèm sốt, thở nhanh, bỏ bú, cần đưa đi khám bác sĩ nhi.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Khi ho kéo dài trên 2–3 tuần, ho kèm sốt cao, khó thở, đau ngực, khò khè, ho ra máu, sụt cân không rõ lý do, hoặc người bệnh có bệnh nền như hen, tiểu đường, bệnh tim.

Người tiểu đường có nên ăn lê chưng đường phèn?

Người tiểu đường nên giảm hoặc bỏ đường phèn, thay bằng lê hấp với gừng, táo đỏ. Tốt nhất hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Những món ăn giúp dịu họng khi ho như lê chưng, quất hấp, cháo hành tía tô hay súp gà vừa dễ làm vừa ấm áp cho ngày đông. Hãy kết hợp ăn uống hợp lý, giữ ấm, nghỉ ngơi và đi khám khi cần. Chúc cả nhà bạn luôn khoẻ mạnh qua mùa lạnh.