Cách chọn cá thu tươi và khử mùi tanh hiệu quả tại nhà

Cách chọn cá thu tươi là kỹ năng mà bất kỳ người nội trợ nào cũng nên biết. Cá thu là loại cá biển có thịt chắc, béo, ít xương dăm, rất được ưa chuộng trong bữa cơm gia đình. Tuy nhiên, cá thu cũng thuộc nhóm cá có mùi tanh khá rõ, và nếu không tươi thì thịt sẽ bở, ăn không ngon.

Bài viết này giúp bạn nhận biết cá thu tươi ngay tại chợ, sơ chế đúng cách và áp dụng những mẹo khử mùi tanh hiệu quả. Cuối bài là vài gợi ý món ngon và cách bảo quản an toàn.

Các loại cá thu thường gặp ở chợ

Ở nước ta, cá thu bán phổ biến dưới dạng nguyên con hoặc cắt khoanh. Một số loại thường gặp:

• Cá thu ảo: Kích thước nhỏ, giá mềm, thịt mềm hơn, hợp để kho hoặc chiên.
• Cá thu phấn: Thân có đốm, thịt khá ngon, hay được cắt khoanh.
• Cá thu chấm, cá thu vạch: Kích thước lớn, thịt chắc, béo, thường đắt hơn. Đây là loại hay dùng làm cá thu một nắng hoặc chiên sốt cà.

Dù loại nào, nguyên tắc chọn cá tươi đều giống nhau.

Cách chọn cá thu tươi

Với cá nguyên con

• Mắt cá: Trong, sáng, hơi lồi. Mắt đục, lõm hoặc có màu đỏ là cá đã để lâu.
• Mang cá: Màu đỏ tươi, không nhớt, không có mùi hôi. Mang màu nâu sẫm hoặc xám là cá kém tươi.
• Da và vảy: Da sáng bóng, hoa văn rõ, không bị trầy xước nhiều.
• Thân cá: Ấn tay vào thấy chắc, đàn hồi, vết lõm trở lại ngay. Cá mềm, ấn lún lâu là không tươi.
• Bụng cá: Nguyên vẹn, không phình to hay bị thủng.

Với cá thu cắt khoanh

• Màu thịt: Thịt hồng nhạt hoặc trắng ngà, phần thịt sẫm gần xương sống có màu đỏ tươi. Thịt chuyển nâu xám là cá đã để lâu.
• Thớ thịt: Mịn, khít, không bị tách rời hay rỉ nhiều nước.
• Mùi: Mùi biển nhẹ đặc trưng. Nếu có mùi chua, mùi amoniac thì tuyệt đối không mua.

Lưu ý an toàn khi ăn cá thu

Cá thu thuộc nhóm cá có thể sinh histamine khi bảo quản ở nhiệt độ không đủ lạnh. Cá như vậy có thể gây phản ứng giống dị ứng như đỏ mặt, ngứa, đau đầu sau khi ăn. Histamine không bị phá hủy khi nấu chín. Vì vậy, bạn chỉ nên mua cá được ướp đá kỹ, chọn cá tươi và bảo quản lạnh ngay sau khi mua.

Sơ chế cá thu đúng cách

1. Nếu mua nguyên con, bạn đánh vảy (nếu có), mổ bụng, bỏ sạch ruột và mang.
2. Cạo sạch lớp màng đen trong bụng cá. Đây là phần gây tanh nhiều nhất.
3. Rửa sạch phần máu đông dọc xương sống.
4. Cắt khoanh dày khoảng 2–2,5 cm để khi chế biến cá không bị khô.
5. Rửa lại bằng nước sạch, để ráo trước khi áp dụng các mẹo khử tanh.

Mẹo khử mùi tanh cá thu cực kỳ hiệu quả

Mẹo 1: Chà muối hạt

Rắc khoảng 1 muỗng canh muối hạt lên cá, chà nhẹ khắp bề mặt và để khoảng 5 phút. Sau đó rửa lại bằng nước sạch. Muối giúp làm sạch nhớt và kéo bớt dịch có mùi ra ngoài.

Mẹo 2: Ngâm nước gừng và rượu trắng

Giã nhỏ một nhánh gừng khoảng 20 g, trộn với 2 muỗng canh rượu trắng và khoảng 300 ml nước. Ngâm cá trong 10 phút rồi rửa lại. Gừng và rượu là bộ đôi khử tanh quen thuộc, để lại mùi thơm nhẹ dễ chịu.

Mẹo 3: Dùng chanh hoặc giấm

Pha 1 muỗng canh nước cốt chanh hoặc giấm với khoảng 500 ml nước, ngâm cá 5 phút. Axit giúp trung hòa bớt mùi tanh. Không nên ngâm quá lâu vì thịt cá sẽ bị chín tái và bở.

Mẹo 4: Ngâm sữa tươi không đường

Với món chiên hoặc áp chảo kiểu Âu, bạn có thể ngâm cá trong sữa tươi không đường khoảng 15 phút. Sữa giúp bớt mùi và thịt cá mềm hơn. Rửa sạch, thấm khô trước khi chiên.

Mẹo 5: Nướng hoặc chiên sơ với gia vị thơm

Khi chế biến, bạn có thể dùng sả, hành tím, tiêu, thì là, lá chanh. Chiên sơ cá cho vàng mặt trước khi kho hoặc sốt cũng giúp giảm đáng kể mùi tanh.

Mẹo nhỏ: Sau khi khử tanh, nhớ thấm thật khô cá bằng khăn giấy. Cá khô ráo khi chiên sẽ ít bắn dầu và lên màu đẹp hơn.

Gợi ý món ngon từ cá thu

Cá thu kho

Cá thu kho mặn ngọt là món đưa cơm kinh điển. Bạn ướp cá với nước mắm, đường, tỏi, tiêu, nước màu khoảng 30 phút, sau đó kho lửa nhỏ với ít nước dừa khoảng 30–40 phút. Tham khảo công thức chi tiết tại cá thu kho.

Cá thu sốt cà chua

Chiên cá vàng hai mặt. Phi hành tỏi, thêm 3 quả cà chua băm, 1 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng cà phê đường, đun đến khi sốt sệt. Cho cá vào rim lửa nhỏ khoảng 10 phút. Món này hợp với cả trẻ nhỏ.

Cá thu chiên giòn

Ướp cá với chút muối, tiêu, nghệ. Chiên trong dầu nóng khoảng 5–6 phút mỗi mặt đến khi vàng giòn. Ăn kèm nước mắm gừng hoặc nước mắm tỏi ớt.

Canh chua cá thu

Ít người nghĩ tới nhưng cá thu nấu canh chua rất ngon nếu khử tanh kỹ. Bạn chiên sơ 3–4 khoanh cá cho săn mặt. Nấu khoảng 1,2 lít nước với 30 g me chua dầm lấy nước, 2 quả cà chua bổ múi và 1/4 quả thơm thái lát. Khi nước sôi, cho cá vào nấu lửa vừa khoảng 7–8 phút. Nêm 2 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng canh đường, thêm đậu bắp, bạc hà, giá đỗ rồi tắt bếp. Rắc ngò om, ngò gai và ớt lát. Nếu muốn nồi canh phong phú hơn, bạn có thể tham khảo canh chua hải sản.

Cá thu một nắng chiên

Cá thu một nắng là cá được ướp nhẹ muối và phơi trong một nắng, thịt săn, đậm vị. Bạn chỉ cần rửa nhanh, thấm khô và chiên lửa vừa khoảng 4–5 phút mỗi mặt. Món này đã có sẵn vị mặn nên không cần ướp thêm, chấm nước mắm chanh tỏi ớt hoặc ăn kèm cơm trắng, dưa chua là rất tròn vị.

Nếu thích các món cá biển khác, bạn có thể thử cá nục kho me, cá chim nướng sốt cà chua thì là hoặc xem thêm chuyên mục món ngon từ cá biển.

Lỗi thường gặp khi chế biến cá thu

Cá bị khô, xơ

Do cắt khoanh quá mỏng hoặc chiên quá lâu. Hãy cắt khoanh dày vừa phải và canh lửa vừa.

Cá bị vỡ khi kho

Do đảo cá nhiều. Bạn nên chiên sơ trước, khi kho chỉ lắc nhẹ nồi hoặc dùng muỗng chan nước lên cá.

Cá vẫn tanh dù đã ngâm

Có thể do chưa cạo sạch màng đen trong bụng và máu đọng ở xương sống. Đây là hai điểm quan trọng nhất cần làm kỹ.

Cách bảo quản cá thu

• Cá mua về nên sơ chế ngay, chia thành từng phần vừa ăn.
• Ngăn mát: Dùng trong vòng 1 ngày.
• Ngăn đá: Bọc kín bằng màng bọc hoặc túi zip, hút bớt không khí, dùng trong khoảng 1–2 tháng.
• Rã đông bằng cách chuyển xuống ngăn mát từ tối hôm trước. Không rã đông ở nhiệt độ phòng quá lâu.
• Không cấp đông lại cá đã rã đông.

Giá trị dinh dưỡng của cá thu

Cá thu là nguồn đạm chất lượng và có chứa axit béo omega-3 tự nhiên của cá biển béo. Khoảng 100 g thịt cá thu cung cấp khoảng 180–200 kcal tùy loại. Món chiên sẽ có năng lượng cao hơn món hấp hoặc kho. Người lớn nên ăn cá đa dạng các loại, kết hợp rau xanh để bữa ăn cân bằng.

Trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai nên ưu tiên cá thu cỡ nhỏ, ăn với lượng vừa phải và đa dạng loại cá trong tuần.

Câu hỏi thường gặp

Cá thu đông lạnh có ngon bằng cá tươi không?

Cá được cấp đông nhanh ngay sau khi đánh bắt vẫn giữ chất lượng khá tốt. Bạn nên chọn cá đông lạnh có thịt sáng màu, không có tinh thể đá dày hay dấu hiệu rã đông rồi đông lại.

Ăn cá thu bị ngứa có phải do dị ứng không?

Có thể do dị ứng cá hoặc do cá kém tươi sinh histamine. Nếu có biểu hiện khó thở, sưng môi, nổi mẩn nhiều, bạn cần đến cơ sở y tế ngay.

Có nên rửa cá thu bằng nước nóng để khử tanh?

Không nên. Nước nóng làm bề mặt cá chín tái, mất độ tươi và khó thấm gia vị. Hãy dùng nước lạnh với muối, gừng hoặc chanh.

Chọn được cá thu tươi và khử tanh đúng cách là bạn đã đi được nửa chặng đường tới món ăn ngon. Hãy áp dụng ngay những mẹo trên cho bữa cơm tối nay và khám phá thêm nhiều công thức cá biển trên ResFood nhé.