Lá tía tô và làn da: 6 cách dùng làm đẹp từ gian bếp nhà bạn

Tía tô là loại rau thơm có mặt trong rất nhiều món Việt: bát cháo giải cảm, đĩa bún chả, nồi canh cua hay món ốc hấp. Không chỉ thơm, lá tía tô làm đẹp còn được nhiều chị em truyền tai nhau từ thời bà, mẹ. Lá tía tô chứa các hợp chất polyphenol như axit rosmarinic, các sắc tố anthocyanin màu tím và tinh dầu thơm, đều là những chất được giới nghiên cứu quan tâm về khả năng chống oxy hóa.

Tuy vậy, tía tô không phải "thần dược". Bài viết này giới thiệu 6 cách dùng tía tô hợp lý, chủ yếu từ gian bếp, giúp bạn chăm sóc làn da và vóc dáng một cách nhẹ nhàng, kèm theo những lưu ý để dùng đúng và an toàn.

Lá tía tô có gì đáng chú ý?

Tía tô có hai mặt lá: mặt trên xanh tím, mặt dưới tím đậm. Màu tím đến từ anthocyanin, cùng nhóm sắc tố có trong bắp cải tím, việt quất. Ngoài ra lá còn có một ít vitamin A, vitamin C, canxi, sắt và chất xơ. Tinh dầu tía tô tạo nên mùi thơm đặc trưng, giúp món ăn bớt tanh và kích thích vị giác.

Trong y học cổ truyền, tía tô được xem là vị thuốc có tính ấm, thường dùng khi bị cảm lạnh. Ở góc độ dinh dưỡng hiện đại, tía tô đơn giản là một loại rau thơm bổ dưỡng, nên ăn đều đặn với lượng vừa phải thay vì dùng thật nhiều trong thời gian ngắn.

6 cách dùng lá tía tô hỗ trợ làm đẹp

1. Ăn tía tô hằng ngày trong bữa cơm

Làn da khỏe bắt đầu từ bên trong. Cách đơn giản nhất là thêm tía tô vào bữa ăn: ăn sống kèm bún, cuốn gỏi, thả vào canh hay rắc lên cháo. Một nắm nhỏ khoảng 10–15 g lá mỗi bữa là đủ để món ăn thơm mà không bị nồng.

Món dễ làm nhất là trứng đúc lá tía tô: thái nhỏ lá, đánh cùng 3 quả trứng, 1/2 muỗng cà phê nước mắm, rán lửa nhỏ đến khi vàng hai mặt. Tía tô cũng rất hợp với các món cá. Bạn có thể thả vài lá vào nồi canh riêu cá trước khi tắt bếp để khử tanh và tăng mùi thơm.

2. Nước lá tía tô uống trong ngày

Nhiều người thích uống nước tía tô thay một phần nước lọc. Cách làm: rửa sạch 20 g lá tươi (khoảng một nắm tay), cho vào ấm, rót 1 lít nước sôi, đậy nắp hãm 10–15 phút. Nước có màu tím nhạt, thơm dịu. Bạn có thể vắt thêm vài giọt chanh, nước sẽ chuyển sang màu hồng đẹp mắt do anthocyanin đổi màu trong môi trường axit.

Nên uống khoảng 1–2 ly mỗi ngày, không thay hoàn toàn nước lọc và không uống liên tục kéo dài nhiều tháng. Nước hãm nên dùng trong ngày, không để qua đêm.

3. Tía tô hỗ trợ bữa ăn nhẹ, kiểm soát cân nặng

Nhiều chị em dùng tía tô như một phần của chế độ ăn giảm cân. Thực tế, tía tô không "đốt mỡ". Lợi ích đến từ việc tía tô rất ít năng lượng, nhiều mùi vị, giúp các món luộc, hấp, nấu canh ít dầu mỡ trở nên hấp dẫn hơn. Khi bữa ăn ngon miệng với rau thơm, bạn dễ duy trì chế độ ăn lành mạnh hơn.

Một gợi ý là cuốn cá hấp hoặc thịt luộc với xà lách, tía tô, kinh giới, chấm nước mắm chua ngọt loãng. Món xà lách cuốn cá nướng là ví dụ điển hình: nhiều rau, đạm tốt, ít dầu.

4. Xông hơi mặt với lá tía tô

Xông hơi giúp làm mềm lớp sừng, thông thoáng lỗ chân lông trước khi làm sạch da. Cách làm: đun sôi 1,5 lít nước với một nắm lá tía tô khoảng 30 g trong 3–5 phút. Đổ ra chậu, chờ hơi bớt nóng, trùm khăn và để mặt cách chậu khoảng 30–40 cm trong 5–7 phút. Sau đó rửa mặt bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ và thoa kem dưỡng ẩm.

Chỉ nên xông 1 lần mỗi tuần. Người da quá nhạy cảm, đang bị giãn mao mạch, viêm da hoặc mụn viêm nặng không nên xông hơi.

5. Nước tía tô rửa mặt, làm toner nhẹ

Một số người dùng nước tía tô nguội để rửa mặt hoặc thấm bông lau nhẹ lên da sau bước làm sạch. Hãm 10 g lá với 300 ml nước sôi, để nguội hoàn toàn, lọc bỏ bã. Nước chỉ nên dùng trong ngày, bảo quản ngăn mát và bỏ đi nếu có mùi lạ.

Hãy thử trước trên vùng da nhỏ sau tai hoặc cổ tay trong 24 giờ. Nếu thấy đỏ, ngứa, rát thì ngưng ngay. Nước tự làm không có chất bảo quản và không được kiểm định như mỹ phẩm, vì vậy chỉ xem đây là bước chăm sóc phụ, không thay thế sản phẩm điều trị.

6. Tắm lá tía tô sau ngày dài

Nấu một nồi lá tía tô khoảng 100 g với 3 lít nước, đun sôi 10 phút, pha thêm nước mát cho vừa ấm rồi dùng để tắm hoặc ngâm chân. Mùi thơm của tinh dầu tạo cảm giác thư giãn, dễ chịu, nhất là vào những ngày trời lạnh. Đây là thói quen dân gian mang tính thư giãn nhiều hơn là điều trị.

Cách chọn và bảo quản lá tía tô

• Chọn lá: lá tươi, không dập úng, màu tím đều, mùi thơm rõ. Ưu tiên tía tô trồng sạch hoặc tự trồng trong chậu ở nhà.
• Rửa kỹ: ngâm nước muối loãng khoảng 5 phút, rửa lại dưới vòi nước chảy 2–3 lần.
• Bảo quản: để ráo, bọc khăn giấy, cho vào hộp kín, cất ngăn mát được khoảng 3–4 ngày.
• Phơi khô: phơi nơi râm mát thoáng gió, cho vào lọ kín để hãm trà dần. Lá khô dùng lượng bằng khoảng 1/3 lá tươi.

Tự trồng tía tô trong chậu

Tía tô rất dễ trồng, hợp cả với ban công chung cư. Bạn chỉ cần một chậu sâu khoảng 20 cm, đất tơi xốp trộn phân hữu cơ hoai mục. Có thể gieo hạt hoặc giâm cành: cắt đoạn ngọn dài khoảng 10–15 cm, tỉa bớt lá dưới, cắm vào đất ẩm và để nơi râm mát vài ngày cho ra rễ.

Tía tô ưa nắng nhẹ buổi sáng, cần tưới đều nhưng không để úng. Khi cây cao khoảng 30 cm, hãy bấm ngọn để cây đâm nhiều nhánh, lá to và mềm hơn. Hái lá từ dưới lên, mỗi lần chỉ lấy khoảng 1/3 số lá để cây kịp phục hồi. Rau nhà trồng vừa sạch vừa tiện, lúc nào cần là có ngay một nắm lá thơm cho nồi canh hay ấm trà.

Lưu ý an toàn khi dùng tía tô

• Dùng với lượng vừa phải như một loại rau thơm. Uống quá nhiều nước tía tô đặc có thể gây cồn cào, khó chịu dạ dày ở một số người.
• Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, người đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi uống nước tía tô thường xuyên.
• Người có cơ địa dị ứng với họ Hoa môi (húng, bạc hà, kinh giới) nên thử lượng nhỏ trước.
• Không đắp lá giã nát lên vết thương hở, vùng mụn viêm sưng mủ hay da đang kích ứng.
• Nếu bạn có vấn đề da kéo dài như mụn nặng, nám, viêm da, hãy đến bác sĩ da liễu. Tía tô chỉ hỗ trợ, không thay thế điều trị.

Những điều không nên kỳ vọng

Trên mạng có nhiều lời quảng cáo tía tô "trị nám", "trắng da cấp tốc", "giảm vài ký mỗi tuần". Những tuyên bố như vậy chưa có bằng chứng đáng tin cậy. Làn da đẹp là kết quả của nhiều yếu tố: ăn uống đủ chất, ngủ đủ, uống đủ nước, chống nắng hằng ngày và chăm sóc da phù hợp. Tía tô có thể là một mảnh ghép nhỏ, dễ kiếm và rẻ tiền trong bức tranh đó.

Câu hỏi thường gặp

Uống nước lá tía tô mỗi ngày có tốt không?

Với người khỏe mạnh, uống khoảng 1–2 ly nước tía tô hãm loãng mỗi ngày trong vài tuần thường không có vấn đề. Nên nghỉ xen kẽ và không thay hoàn toàn nước lọc.

Đắp mặt nạ lá tía tô có trị nám được không?

Chưa có bằng chứng cho thấy đắp lá tía tô trị được nám. Nám cần chống nắng nghiêm ngặt và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ da liễu.

Tía tô và kinh giới khác nhau thế nào?

Tía tô lá to, mặt dưới tím, mùi thơm hơi cay. Kinh giới lá nhỏ hơn, màu xanh, mùi thơm nhẹ the. Hai loại thường được ăn cùng nhau trong đĩa rau sống.

Lá tía tô rẻ, dễ trồng và có mặt trong rất nhiều món ngon. Hãy dùng tía tô đều đặn trong bữa ăn và chăm sóc da nhẹ nhàng, đúng cách. Bạn có thể khám phá thêm các món dùng rau thơm trong mục gỏi – salad trên ResFood.