Mâm cỗ Tết miền Nam: 10 món truyền thống cho ngày sum vầy

Mâm cỗ Tết miền Nam mang màu sắc rực rỡ, vị đậm đà và rất nhiều ý nghĩa. Nồi thịt kho hột vịt mong sung túc, tô canh khổ qua mong cái khổ qua đi, đòn bánh tét gói trọn sự đủ đầy. Mỗi món đều là một lời chúc cho năm mới.

Bài viết này tổng hợp 10 món truyền thống, mỗi món có nguyên liệu chính và các bước gọn. Định lượng cho khoảng 6–8 người ăn trong vài ngày Tết. Cuối bài có lịch chuẩn bị để bạn chủ động thời gian.

Ý nghĩa mâm cỗ Tết miền Nam

Khác với mâm cỗ miền Bắc nhiều món luộc, món đông, cỗ Tết miền Nam thiên về món kho, món ngâm và món chiên. Lý do rất thực tế: khí hậu nóng, các món này giữ được lâu hơn. Mâm cỗ thường được dâng cúng ông bà vào chiều 30 rồi cả nhà quây quần thưởng thức.

1. Thịt kho hột vịt

Món "linh hồn" của Tết miền Nam. Bạn xem hướng dẫn đầy đủ ở công thức thịt kho hột vịt.

• Nguyên liệu: 1,5 kg thịt đùi hoặc ba rọi, 10 quả trứng vịt, 1 lít nước dừa tươi, 3 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng canh đường, hành tỏi.
• Cách làm: Cắt thịt miếng lớn khoảng 5 cm, ướp 30 phút. Thắng nước màu, xào thịt săn, đổ nước dừa ngập. Kho lửa nhỏ 1,5–2 tiếng, thêm trứng luộc bóc vỏ ở 30 phút cuối. Hớt bọt thường xuyên để nước trong.

2. Canh khổ qua nhồi thịt

Món mang ý nghĩa "mong cái khổ qua đi". Tham khảo canh khổ qua dồn thịt.

• Nguyên liệu: 1 kg khổ qua, 400 g thịt nạc dăm băm, 20 g mộc nhĩ, 1 bó hành lá, nước dùng xương.
• Cách làm: Khổ qua bổ dọc, nạo ruột, ngâm nước muối loãng. Trộn thịt với mộc nhĩ, hành, tiêu, nước mắm rồi nhồi chặt. Nấu lửa nhỏ khoảng 30 phút đến khi khổ qua mềm.

3. Bánh tét

Bánh tét là món không thể thiếu, vừa để cúng vừa làm quà. Năm nay bạn có thể đổi màu với bánh tét lá cẩm tím đẹp mắt.

• Nguyên liệu cho 2 đòn: 1 kg nếp, 300 g đậu xanh không vỏ, 400 g ba rọi, 200 ml nước cốt dừa, lá chuối, dây lạt.
• Cách làm: Ngâm nếp 6 tiếng, trộn nước cốt dừa và muối. Đậu xanh hấp chín, đánh nhuyễn. Trải lá, xếp nếp, đậu, thịt, cuộn chặt, buộc lạt. Luộc ngập nước khoảng 6–8 tiếng.

4. Củ kiệu tôm khô

Món ăn kèm giúp chống ngấy, vị chua ngọt giòn. Xem cách ngâm củ kiệu ngâm nước mắm.

• Nguyên liệu: 1 kg củ kiệu, 200 g tôm khô, nước mắm, đường, giấm.
• Cách làm: Phơi kiệu héo sau khi làm sạch, ngâm nước muối 1 đêm rồi rửa lại. Ngâm với hỗn hợp giấm đường khoảng 5–7 ngày. Khi ăn trộn với tôm khô ngâm mềm.

5. Chả giò

Món chiên giòn rụm, trẻ con người lớn đều mê. Hướng dẫn chi tiết có ở chả giò thịt heo.

• Nguyên liệu: 500 g thịt heo xay, 200 g tôm băm, 1 củ khoai môn nhỏ bào sợi, 1 củ cà rốt, 30 g miến, mộc nhĩ, 2 quả trứng, bánh tráng.
• Cách làm: Trộn nhân, nêm nước mắm, tiêu. Cuốn chặt tay. Chiên lửa vừa lần một cho chín, để nguội rồi chiên lại lần hai cho vàng giòn. Có thể cuốn sẵn, cấp đông dùng dần.

6. Thịt heo ngâm nước mắm

Món dễ làm, để được lâu, ăn với cơm trắng hoặc cuốn bánh tráng. Xem công thức thịt heo ngâm mắm.

• Nguyên liệu: 1 kg ba rọi, 250 ml nước mắm ngon, 100 g đường, tỏi, ớt.
• Cách làm: Luộc thịt chín, để ráo hoàn toàn. Nấu nước mắm với đường và 200 ml nước, để nguội. Xếp thịt, tỏi, ớt vào hũ thuỷ tinh, đổ nước mắm ngập. Sau 3 ngày là ăn được.

7. Gỏi gà xé phay

Món gỏi thanh mát cân bằng các món đậm vị.

• Nguyên liệu: 1 con gà ta khoảng 1,2 kg, 1 củ hành tây, rau răm, bắp cải, nước mắm, chanh, đường.
• Cách làm: Luộc gà chín, xé sợi. Hành tây thái mỏng ngâm nước đá. Pha nước trộn: 2 muỗng canh nước mắm, 2 muỗng canh nước cốt chanh, 1,5 muỗng canh đường. Trộn đều, rắc rau răm và đậu phộng.

8. Tôm rim mặn ngọt

Màu đỏ của tôm tượng trưng cho may mắn. Tham khảo tôm rim mặn ngọt.

• Nguyên liệu: 500 g tôm đất hoặc tôm thẻ, 1,5 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng canh đường, tỏi băm.
• Cách làm: Cắt râu, giữ vỏ. Phi tỏi, cho tôm vào đảo đến khi đỏ, nêm mắm đường, rim lửa nhỏ đến khi sệt và bóng.

9. Lạp xưởng và chả lụa

Hai món "ăn liền" nhưng không thể thiếu. Lạp xưởng chiên vàng, cắt xéo. Chả lụa cắt miếng tam giác, bày cùng dưa kiệu. Để lạp xưởng không cháy, bạn chiên với ít nước trước, khi nước cạn mỡ tự tiết ra thì chiên tiếp lửa nhỏ.

10. Canh măng hoặc chè

Một số gia đình miền Nam nấu thêm canh măng khô hầm giò heo hoặc chè đậu trắng nước cốt dừa để cúng. Chè đậu trắng: 300 g đậu trắng ngâm mềm, 300 g nếp, 250 g đường, 400 ml nước cốt dừa. Nấu đậu mềm, cho nếp, đến khi nhừ thì thêm đường, ăn kèm nước cốt dừa.

Lịch chuẩn bị mâm cỗ Tết

• Trước Tết 7–10 ngày: Ngâm củ kiệu, mua lạp xưởng, tôm khô.
• 27–28 Tết: Gói và luộc bánh tét, làm thịt ngâm mắm, cuốn chả giò cấp đông.
• 29 Tết: Kho thịt hột vịt, nấu canh khổ qua.
• Sáng 30 Tết: Luộc gà làm gỏi, rim tôm, chiên chả giò và lạp xưởng.

Cách bày mâm cỗ Tết đẹp mắt

Mâm cỗ không chỉ cần ngon mà còn phải đẹp, bởi đây là mâm dâng cúng ông bà ngày cuối năm.

Sắp xếp theo vị trí

Đặt các món chính có nước như thịt kho hột vịt, canh khổ qua ở giữa mâm. Các đĩa nhỏ như củ kiệu, lạp xưởng, chả lụa xếp xung quanh. Bánh tét cắt khoanh dày khoảng 1,5 cm, bày theo hình quạt để thấy rõ lớp nếp, đậu và thịt.

Phối màu sắc

Màu đỏ của tôm rim, lạp xưởng, màu trắng của củ kiệu và gỏi gà, màu xanh của lá chuối và rau răm, màu nâu cánh gián của thịt kho. Khi bày, bạn xen kẽ các đĩa khác màu để mâm cỗ hài hoà, bắt mắt.

Chén bát đồng bộ

Dùng bộ chén đĩa cùng tông màu sẽ khiến mâm cỗ trang trọng hơn. Lót lá chuối dưới đĩa chả lụa, bánh tét để giữ nét truyền thống. Đừng quên chuẩn bị đủ chén nước mắm, chén muối tiêu chanh để chấm gà luộc và chả giò.

Nếu gia đình đông người mà không đủ thời gian chuẩn bị, bạn có thể đặt bàn trước tại các nhà hàng món Việt để cùng đón bữa cơm tất niên ấm cúng.

Mẹo bảo quản món ngày Tết

Món kho và canh

Mỗi ngày đun sôi lại một lần, để nguội rồi cho tủ lạnh. Không dùng muôi bẩn múc vào nồi. Thịt kho bảo quản ngăn mát được khoảng 5–7 ngày.

Bánh tét

Treo nơi thoáng mát, không bóc lá. Bánh nguyên lá giữ được 5–7 ngày ở nhiệt độ phòng mát. Bánh đã cắt nên bọc màng thực phẩm và cho ngăn mát.

Đồ ngâm

Dùng hũ thuỷ tinh tiệt trùng. Luôn dùng đũa sạch, khô khi gắp. Nước ngâm phải ngập nguyên liệu để tránh nấm mốc.

Những lỗi thường gặp

• Thịt kho nước đục: Do không hớt bọt hoặc đun lửa to. Đun liu riu và chần thịt qua nước sôi trước khi kho.
• Canh khổ qua quá đắng: Chọn trái non, nạo sạch ruột trắng, ngâm nước muối và chần sơ.
• Chả giò bị bể: Nhân quá ướt hoặc dầu chưa đủ nóng. Vắt ráo rau củ, cuốn chặt tay.
• Thịt ngâm mắm bị chua: Thịt còn ướt hoặc hũ không sạch. Để thịt thật ráo trước khi ngâm.

Câu hỏi thường gặp

Mâm cỗ Tết miền Nam cần bao nhiêu món?

Không có quy định cứng. Nhiều nhà cúng 5–7 món, nhưng thịt kho hột vịt, canh khổ qua, bánh tét và củ kiệu gần như không thể thiếu.

Thịt kho hột vịt nên dùng phần thịt nào?

Ba rọi cho vị béo mềm, thịt đùi cho miếng nạc chắc. Nhiều nhà kết hợp cả hai để ai cũng ăn được.

Một chén thịt kho hột vịt có bao nhiêu calo?

Một phần gồm 2 miếng thịt và 1 quả trứng cung cấp khoảng 350–450 kcal. Đây là ước tính, tuỳ tỷ lệ nạc mỡ.

Có thể nấu trước món Tết bao lâu?

Món kho, món ngâm có thể làm trước 1–3 ngày. Món gỏi, món chiên nên làm trong ngày để giữ độ tươi và giòn.

Mâm cỗ Tết miền Nam ngon nhất khi được nấu bằng cả tấm lòng hướng về gia đình. Chúc bạn có một cái Tết sum vầy, đủ đầy. Đừng quên ghé ResFood để xem thêm nhiều công thức món ngày Tết nhé.