Món ăn may mắn ngày Tết: 5 món mang ý nghĩa sung túc, an lành

Với người Việt, mâm cỗ ngày Tết không chỉ để ăn mà còn chứa đựng những mong ước tốt lành cho năm mới. Mỗi món đều có tên gọi, màu sắc hay cách chế biến gắn với lời chúc đủ đầy, bình an, hanh thông. Vì vậy, việc chọn món ăn may mắn ngày Tết luôn được các gia đình chuẩn bị chu đáo.

Dưới đây là 5 món quen thuộc ở cả ba miền, kèm ý nghĩa và cách làm gọn để bạn chủ động chuẩn bị mâm cỗ ấm cúng, đẹp mắt cho gia đình.

1. Bánh chưng, bánh tét: lòng biết ơn và sự sum vầy

Ý nghĩa

Bánh chưng vuông ở miền Bắc và bánh tét tròn dài ở miền Nam đều làm từ gạo nếp, đậu xanh và thịt heo, gói trong lá dong hoặc lá chuối. Đây là những nguyên liệu từ đồng ruộng, thể hiện lòng biết ơn trời đất, tổ tiên và ước mong mùa màng bội thu. Cả nhà quây quần gói bánh, canh nồi bánh suốt đêm cũng là khoảnh khắc sum họp đáng nhớ nhất của ngày Tết.

Cách làm gọn bánh tét

Nguyên liệu cho 2 đòn: 1 kg gạo nếp, 300 g đậu xanh không vỏ, 400 g thịt ba chỉ, lá chuối, dây lạt, muối, tiêu, hành tím.

1. Ngâm gạo nếp 6–8 tiếng, để ráo, trộn với 1 muỗng cà phê muối. Đậu xanh ngâm 4 tiếng, hấp chín, tán nhuyễn và nêm chút muối, tiêu.
2. Thịt ba chỉ cắt thỏi dài, ướp hành tím, muối, tiêu, chút đường khoảng 1 giờ.
3. Trải lá, rải lớp nếp, lớp đậu, đặt thịt ở giữa, phủ đậu và nếp lên trên. Cuộn chặt, gấp hai đầu và buộc lạt đều tay.
4. Luộc ngập nước khoảng 6–8 tiếng, thường xuyên châm thêm nước sôi.

Muốn đổi mới, bạn có thể thử bánh tét lá cẩm với màu tím đẹp mắt, rất hợp để biếu tặng.

2. Thịt kho hột vịt: sung túc, viên mãn

Ý nghĩa

Món thịt kho nước dừa với trứng vịt là "linh hồn" mâm cỗ Tết miền Nam. Màu vàng óng của nồi thịt tượng trưng cho tài lộc, trứng tròn trịa gửi gắm mong ước đủ đầy, viên mãn. Ở miền Nam, món này còn được gọi là "thịt kho tàu", nấu một nồi lớn để ăn trong nhiều ngày.

Cách nấu gọn

Nguyên liệu: 1 kg thịt ba chỉ hoặc nạc dăm, 8 quả trứng vịt, 1 lít nước dừa tươi, 4 muỗng canh nước mắm, 2 muỗng canh đường, 5 củ hành tím, 5 tép tỏi.

1. Thịt cắt miếng vuông khoảng 4–5 cm, chần sơ rồi ướp với nước mắm, hành tỏi băm, 1 muỗng canh đường khoảng 1 giờ.
2. Trứng luộc chín, bóc vỏ, có thể chiên sơ cho vàng mặt.
3. Thắng 1 muỗng canh đường thành nước màu cánh gián, cho thịt vào đảo săn.
4. Đổ nước dừa ngập thịt, đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, hớt bọt. Kho khoảng 1,5 giờ đến khi thịt mềm, thêm trứng và kho thêm 30 phút.

Công thức chi tiết có tại thịt kho hột vịt. Món này ngon nhất khi ăn với dưa giá hoặc củ kiệu ngâm nước mắm để cân vị béo.

3. Canh khổ qua nhồi thịt: mong khó khăn qua đi

Ý nghĩa

Khổ qua còn gọi là mướp đắng. Người miền Nam ăn canh khổ qua ngày Tết với mong ước "cái khổ qua đi", năm mới chỉ còn điều may mắn, thuận lợi. Vị đắng nhẹ, hậu ngọt của món canh cũng giúp cân bằng mâm cỗ nhiều món béo.

Cách nấu gọn

Nguyên liệu: 3 quả khổ qua, 300 g thịt heo xay, 20 g nấm mèo, 20 g miến, 2 củ hành tím, hành ngò.

1. Khổ qua cắt khúc 4–5 cm, bỏ ruột, ngâm nước muối loãng 10 phút để bớt đắng.
2. Nấm mèo, miến ngâm mềm, cắt nhỏ. Trộn với thịt xay, hành tím băm, 1 muỗng cà phê hạt nêm, tiêu.
3. Nhồi nhân chặt vào từng khúc khổ qua.
4. Đun sôi 1,5 lít nước, thả khổ qua vào, nấu lửa nhỏ khoảng 25–30 phút, nêm vừa ăn, rắc hành ngò.

Bạn xem thêm cách làm canh khổ qua dồn thịt để nhân thịt mềm, khổ qua xanh đẹp.

4. Gà luộc: khởi đầu mới đủ đầy

Ý nghĩa

Gà trống luộc vàng óng là lễ vật quen thuộc trong mâm cúng giao thừa và mùng Một, đặc biệt ở miền Bắc. Con gà gáy sáng tượng trưng cho khởi đầu mới, sự tỉnh thức và may mắn. Sau khi cúng, gà được chặt bày đĩa, ăn kèm lá chanh và muối tiêu chanh.

Cách luộc gà vàng đẹp, da giòn

Nguyên liệu: 1 con gà ta khoảng 1,5 kg, 1 củ gừng, 3 củ hành tím, lá chanh, muối, nghệ tươi (tùy chọn).

1. Làm sạch gà, chà muối và gừng để khử mùi, rửa lại. Tạo dáng gà nếu dùng để cúng.
2. Cho gà vào nồi nước lạnh ngập mình, thêm gừng, hành tím nướng, 1 muỗng cà phê muối.
3. Đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, luộc khoảng 15–20 phút, tắt bếp, đậy nắp ngâm thêm 15 phút.
4. Vớt gà ngâm ngay vào nước đá 5 phút để da săn giòn. Có thể phết một lớp nghệ tươi giã lấy nước pha mỡ gà để da vàng óng.

Nếu muốn đổi vị cho bữa ăn sau ngày cúng, bạn có thể thử gà hấp nước mắm đậm đà.

5. Giò lụa, giò thủ: no đủ, vững bền

Ý nghĩa

Giò lụa, giò thủ là món không thể thiếu trong mâm cỗ Tết miền Bắc. Đòn giò chắc, tròn đầy tượng trưng cho sự đầy đủ, gắn kết bền chặt. Món giò còn tiện lợi vì có thể làm sẵn, để được vài ngày, khi khách đến chỉ cần thái lát là có ngay một đĩa đẹp mắt.

Cách làm giò thủ gọn

Nguyên liệu: 500 g tai heo, 300 g mũi heo hoặc thịt má, 200 g thịt nạc, 50 g nấm mèo, 2 muỗng canh nước mắm, tiêu đen, lá chuối.

1. Tai, mũi, thịt làm sạch, chần sơ. Luộc tai và mũi khoảng 15 phút rồi thái mỏng.
2. Thịt nạc thái mỏng. Nấm mèo ngâm, thái sợi.
3. Xào tất cả với nước mắm, tiêu, hành tím khoảng 5–7 phút cho thấm và tiết keo.
4. Khi còn nóng, cho vào khuôn lót lá chuối, nén thật chặt, để nguội và cất ngăn mát qua đêm.

Hướng dẫn chi tiết từng bước có tại công thức giò thủ trên ResFood.

Lịch chuẩn bị 5 món trước Tết

• 27–28 Tết: mua nguyên liệu khô như gạo nếp, đậu xanh, nấm mèo, miến, lá gói bánh. Ngâm gạo, đậu vào buổi tối.
• 28–29 Tết: gói và luộc bánh chưng, bánh tét. Làm giò thủ để kịp nén qua đêm.
• 29–30 Tết: kho nồi thịt hột vịt, vì thịt kho để qua một ngày sẽ thấm và ngon hơn.
• Chiều 30 Tết: luộc gà và nấu canh khổ qua để cúng tất niên, giao thừa.

Chia việc theo lịch như vậy, bạn sẽ không bị dồn việc vào ngày cuối và có thêm thời gian sum họp cùng gia đình.

Mẹo bày mâm cỗ Tết đẹp và ý nghĩa

• Chú ý màu sắc: phối món có màu đỏ, vàng, xanh như gà vàng, giò trắng hồng, dưa hành, xôi gấc để mâm cỗ rực rỡ.
• Cân bằng vị: món béo như thịt kho, giò nên đi kèm đồ chua, rau sống, canh thanh.
• Chuẩn bị trước: giò, thịt kho, dưa món có thể làm sẵn trước Tết vài ngày. Gà và canh nên nấu trong ngày để tươi ngon.
• Đủ lượng, tránh lãng phí: tính số người ăn, chia nhỏ món làm sẵn vào hộp, bảo quản ngăn mát.

Lưu ý ăn uống ngày Tết

Mâm cỗ Tết thường nhiều thịt, nhiều tinh bột và đồ mặn. Bạn nên ăn thêm rau xanh, trái cây, uống đủ nước và hạn chế bia rượu. Người có bệnh tiểu đường, huyết áp, gout nên tiết chế các món nhiều mỡ, nhiều muối như thịt kho, giò, dưa muối và tham khảo ý kiến bác sĩ để có thực đơn phù hợp. Thức ăn còn dư cần để nguội, bọc kín và cất tủ lạnh ngay, hâm sôi kỹ trước khi ăn lại.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao ngày Tết miền Nam hay ăn canh khổ qua?

Vì tên gọi "khổ qua" gợi ý nghĩa "cái khổ đã qua". Người miền Nam ăn món canh này với mong ước năm mới bớt vất vả, gặp nhiều may mắn.

Thịt kho hột vịt để được bao lâu?

Nếu đun sôi lại mỗi ngày và bảo quản ngăn mát, thịt kho có thể dùng trong khoảng 3–4 ngày. Nên dùng muỗng sạch khi múc để tránh nhanh hỏng.

Có thể thay gà luộc bằng món khác trong mâm cúng không?

Có. Tùy phong tục từng vùng và từng gia đình, mâm cúng có thể dùng xôi, giò, thịt luộc hoặc mâm cỗ chay. Điều quan trọng nhất là sự thành tâm.

Mỗi món ăn ngày Tết là một lời chúc gửi đến gia đình. Hy vọng 5 gợi ý trên giúp bạn chuẩn bị mâm cỗ thật trọn vẹn. Hãy khám phá thêm nhiều công thức món Tết trên ResFood để năm mới thêm đầm ấm.