Món ốc bổ dưỡng: 5 món ngon dễ làm cho bữa cơm cả nhà

Ốc là món ăn dân dã gắn liền với ký ức của nhiều người Việt: đĩa ốc luộc sả thơm lừng chiều mưa, bát bún ốc chua dịu Hà Nội hay nồi ốc nấu chuối đậu đậm đà. Không chỉ ngon miệng, nhiều món ốc bổ dưỡng còn cung cấp đạm, khoáng chất cho bữa cơm gia đình với chi phí phải chăng.

Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu thêm về giá trị dinh dưỡng của ốc, cách làm sạch và nấu chín an toàn, cùng 5 món ốc ngon dễ làm tại nhà.

Ốc có giá trị dinh dưỡng gì

Thịt ốc là nguồn đạm động vật ít chất béo. Tùy loại, 100 g thịt ốc chứa khoảng 11–16 g protein và chỉ khoảng 80–100 kcal. Ốc cũng cung cấp một số khoáng chất như canxi, sắt, phốt pho, kẽm và một số vitamin nhóm B.

Nhờ ít béo và giàu đạm, ốc có thể là lựa chọn thay đổi khẩu vị cho người muốn bữa ăn nhẹ nhàng. Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng của món ốc còn phụ thuộc nhiều vào cách chế biến. Ốc luộc, hấp, nấu canh sẽ nhẹ nhàng hơn so với ốc xào bơ, ốc chiên.

Lưu ý: ốc không phải thực phẩm chữa bệnh. Người bị gout, bệnh thận, dị ứng hải sản hoặc có bệnh lý tiêu hóa nên hỏi ý kiến bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng về lượng ăn phù hợp.

Cách chọn và làm sạch ốc an toàn

Chọn ốc tươi

• Ốc còn sống, khi chạm vào miệng ốc thì vảy (nắp) khép lại nhanh hoặc thân ốc thụt vào.
• Vỏ ốc còn nguyên, không vỡ, không có mùi hôi.
• Cầm lên thấy nặng tay. Ốc nhẹ, rỗng hoặc lắc nghe tiếng óc ách thường đã chết.
• Nên mua ốc tại nơi có nguồn gốc rõ ràng, tránh ốc bắt ở vùng nước ô nhiễm.

Làm sạch ốc

1. Rửa sạch ốc, dùng bàn chải chà vỏ để loại bỏ rong rêu, bùn đất.
2. Ngâm ốc trong nước vo gạo có thêm vài lát ớt tươi cắt đôi khoảng 3–4 tiếng, hoặc qua đêm với ốc nước ngọt. Ốc sẽ nhả bớt chất bẩn và nhớt.
3. Rửa lại nhiều lần đến khi nước trong. Dùng kìm cắt bớt phần đuôi với ốc móng tay, ốc len để dễ hút.

Nấu chín kỹ

Ốc, đặc biệt là ốc nước ngọt như ốc bươu, có thể mang ký sinh trùng. Vì vậy, bạn tuyệt đối không ăn ốc sống, gỏi ốc tái hay ốc chưa chín kỹ. Ốc cần được luộc sôi ít nhất 5–10 phút tùy kích cỡ, thịt ốc phải chín đều. Dùng dụng cụ riêng cho ốc sống và ốc chín.

1. Ốc luộc sả lá chanh

Đây là món đơn giản nhất, giữ trọn vị ngọt tự nhiên của ốc.

• Nguyên liệu: 1 kg ốc (ốc hương, ốc bươu, ốc len), 5 cây sả, 10 lá chanh, 3 lát gừng.
• Đập dập sả, cắt khúc. Cho vào nồi cùng gừng, một nửa số lá chanh và khoảng 1 lít nước, đun sôi.
• Cho ốc vào, đun sôi lại rồi luộc thêm khoảng 7–10 phút đến khi ốc chín kỹ. Thêm phần lá chanh còn lại, tắt bếp.
• Vớt ốc ra đĩa, ăn kèm nước mắm chấm ốc gừng sả hoặc muối tiêu chanh.

2. Ốc bươu nhồi thịt

Món ăn công phu nhưng rất đáng thử, thịt ốc trộn thịt heo băm thơm mùi lá gừng.

• Nguyên liệu: 15–20 con ốc bươu to, 200 g thịt nạc vai băm, 2 tai nấm mèo, lá gừng, hành tím, nước mắm, tiêu.
• Luộc ốc chín kỹ, khều lấy thịt, bỏ ruột đen, băm nhỏ. Giữ lại vỏ, rửa sạch.
• Trộn thịt ốc với thịt heo, mộc nhĩ băm, hành tím, nước mắm, tiêu. Nhồi vào vỏ ốc, đặt một lá gừng cuộn nhỏ vào miệng vỏ.
• Hấp khoảng 15–20 phút đến khi nhân chín. Xem công thức chi tiết tại ốc bươu nhồi thịt.

3. Ốc xào me chua ngọt

Món ăn được nhiều bạn trẻ yêu thích, sốt me sánh sệt bám quanh vỏ ốc.

• Nguyên liệu: 500 g ốc len hoặc ốc móng tay, 50 g me chua, 2 muỗng canh đường, 1 muỗng canh nước mắm, tỏi, ớt, rau răm.
• Luộc ốc chín kỹ khoảng 7 phút, để ráo.
• Dầm me với 150 ml nước nóng, lọc lấy nước cốt.
• Phi thơm tỏi, cho nước me, đường, nước mắm vào nấu đến khi sánh. Cho ốc vào đảo đều khoảng 3–4 phút cho ốc thấm sốt. Rắc rau răm, ớt và tắt bếp.

4. Ốc nấu chuối đậu

Món ăn miền Bắc quen thuộc, ấm bụng, đậm đà vị mẻ, mắm tôm và nghệ.

• Nguyên liệu: 1 kg ốc nhồi hoặc ốc bươu, 4 quả chuối xanh, 2 bìa đậu phụ, 200 g thịt ba chỉ, nghệ tươi, mẻ, mắm tôm, tía tô, lá lốt.
• Luộc ốc chín kỹ, khều thịt, bỏ ruột, xóc với chút muối và giấm cho sạch nhớt.
• Chuối gọt vỏ, cắt khúc, ngâm nước muối pha chút phèn chua hoặc giấm để không thâm. Đậu phụ rán vàng, cắt miếng.
• Xào thịt ba chỉ với nghệ giã cho săn, cho chuối vào đảo đều, thêm nước và nấu khoảng 15 phút đến khi chuối mềm.
• Cho ốc, đậu phụ, mẻ, mắm tôm vào, nêm nếm vừa ăn, đun thêm 10 phút. Rắc tía tô, lá lốt thái nhỏ trước khi tắt bếp.

5. Bún ốc nước chua

Món quà sáng thanh nhẹ, nước dùng chua dịu từ cà chua và giấm bỗng.

• Nguyên liệu: 1 kg ốc, 500 g xương ống heo, 4 quả cà chua, giấm bỗng, hành lá, tía tô, bún tươi.
• Hầm xương khoảng 1 giờ lấy nước dùng. Luộc ốc chín kỹ, lấy thịt, lọc nước luộc ốc để lắng cặn rồi cho phần nước trong vào nồi xương.
• Phi hành, xào cà chua đến khi mềm nhừ, cho vào nồi nước dùng. Nêm giấm bỗng, nước mắm, chút đường cho vị chua thanh.
• Xào sơ thịt ốc với chút hành, nêm nhẹ. Chần bún, xếp ốc lên, chan nước dùng nóng, thêm hành lá, tía tô.

Những lỗi thường gặp khi chế biến ốc

Ốc bị dai

Do luộc quá lâu hoặc xào lửa quá lớn trong thời gian dài. Luộc vừa chín, khi xào chỉ đảo nhanh cho thấm sốt.

Ốc còn nhớt, có mùi bùn

Do ngâm chưa đủ lâu. Hãy ngâm nước vo gạo với ớt và thay nước vài lần.

Thịt ốc khó khều

Do luộc chưa đủ chín hoặc để nguội quá lâu. Khều ốc khi còn ấm sẽ dễ hơn.

Bảo quản ốc sống và ốc đã sơ chế

Ốc mua về nên chế biến trong ngày để giữ độ tươi. Nếu chưa nấu ngay, bạn để ốc trong rổ thoáng, phủ một chiếc khăn ẩm và đặt ở nơi mát, tránh ngâm ốc trong túi nilon kín vì ốc sẽ ngạt và chết. Có thể để ốc trong ngăn mát tủ lạnh khoảng 1 ngày, nhưng trước khi nấu cần kiểm tra và loại bỏ con đã chết.

Với ốc đã luộc chín và khều sẵn thịt, bạn chia thành từng phần nhỏ, cho vào hộp kín và cấp đông, dùng trong khoảng 2–3 tuần. Cách này rất tiện khi nấu bún ốc hay ốc nấu chuối đậu, vì công đoạn khều ốc khá tốn thời gian. Khi dùng, rã đông trong ngăn mát rồi chế biến ngay.

Nếu không có thời gian tự làm, bạn cũng có thể thưởng thức các món ốc tại những quán nhậu uy tín, nhớ chọn nơi sạch sẽ, ốc được nấu chín kỹ.

Lưu ý khi ăn ốc

• Chỉ ăn ốc đã nấu chín kỹ, không ăn ốc chết, ốc có mùi lạ.
• Ốc có tính hàn theo quan niệm dân gian, nên ăn kèm gừng, sả, lá chanh, tía tô.
• Không nên ăn quá nhiều ốc trong một bữa, nhất là với trẻ nhỏ và người có hệ tiêu hóa yếu.
• Người dị ứng hải sản, người bị gout hay bệnh thận cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi ăn.

Nếu muốn tìm thêm món giàu đạm cho bữa cơm, bạn có thể tham khảo mục món giàu đạm, hoặc khám phá thêm các công thức trong mục ngao, sò, ốc trên ResFood.

Câu hỏi thường gặp

Ăn ốc có tốt không?

Ốc là nguồn đạm ít béo, có khoáng chất. Ăn ốc nấu chín kỹ, lượng vừa phải trong chế độ ăn đa dạng là phù hợp với đa số người khỏe mạnh.

Trẻ em ăn ốc được không?

Trẻ lớn có thể ăn ốc nấu chín kỹ, thái nhỏ, lượng ít. Không nên cho trẻ dưới 1 tuổi ăn ốc và cần theo dõi dấu hiệu dị ứng ở lần đầu.

Ngâm ốc bao lâu thì sạch?

Ốc nước ngọt nên ngâm khoảng 3–4 tiếng hoặc qua đêm. Ốc biển ngâm khoảng 2–3 tiếng trong nước muối loãng.

Ốc để qua đêm có ăn được không?

Ốc đã nấu chín nên ăn trong ngày. Nếu còn thừa, bảo quản ngăn mát trong hộp kín và hâm nóng kỹ, dùng trong vòng 1 ngày.

Với cách chọn, làm sạch và nấu chín đúng cách, những món ốc bổ dưỡng sẽ giúp bữa cơm gia đình thêm phong phú, ngon miệng. Hãy thử ngay một món ốc trong tuần này và khám phá thêm nhiều công thức hấp dẫn trên ResFood nhé.