Thực đơn hàng ngày miền Bắc: 7 mâm cơm gia đình dễ nấu

Lên thực đơn hàng ngày miền Bắc tưởng dễ mà khó. Món quen thì sợ chán, món lạ lại mất thời gian. Mâm cơm miền Bắc vốn thanh đạm, đề cao vị nguyên bản của nguyên liệu, ít ngọt, nêm vừa phải và luôn có một bát canh.

Dưới đây là 7 mâm cơm cho cả tuần, mỗi mâm 3 món: một món mặn, một món canh và một món rau hoặc món phụ. Định lượng cho gia đình 4 người. Thời gian chuẩn bị mỗi mâm khoảng 40–60 phút, phù hợp với người đi làm.

Đặc trưng của mâm cơm miền Bắc

Thanh, nhẹ, tôn vị nguyên bản

Người miền Bắc ít dùng đường trong món mặn. Vị ngọt chủ yếu đến từ xương hầm, tôm, cua và rau củ. Nước mắm dùng vừa phải, gia vị thơm như hành, thì là, lá lốt, riềng, mẻ được dùng khéo để tạo điểm nhấn.

Ăn theo mùa

Mùa hè có canh cua rau đay, cà pháo, canh sấu. Mùa đông có canh cải nấu gừng, thịt đông, cá kho riềng. Thực đơn theo mùa vừa ngon vừa tiết kiệm.

Bát nước chấm riêng

Mâm cơm miền Bắc thường có bát nước mắm pha chanh ớt hoặc nước mắm nguyên chất dằm tỏi ớt. Rau luộc thì chấm nước mắm, có nhà dầm thêm quả sấu.

Mâm 1: Thịt luộc, canh cua rau đay, cà pháo

Mâm cơm mùa hè "kinh điển" của nhiều gia đình Hà Nội.

• Thịt luộc: 500 g ba chỉ hoặc nạc vai. Cho vào nồi nước lạnh có 1 củ hành nướng, chút muối. Đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, luộc khoảng 25 phút. Ngâm thịt vào nước lạnh 5 phút để thịt trắng và săn. Cách làm chi tiết có ở thịt ba chỉ luộc.
• Canh cua: 400 g cua đồng giã nhuyễn, lọc với 1,5 lít nước. Đun lửa vừa, khuấy nhẹ đến khi gạch cua nổi thành mảng. Cho rau đay, mồng tơi, mướp vào đun thêm 3 phút. Nếu thích đổi vị, bạn thử canh bí ngòi nấu cua đồng.
• Cà pháo muối: Mua sẵn hoặc muối trước 3–4 ngày.

Mâm 2: Cá trắm kho riềng, canh cải nấu gừng, đậu phụ rán

• Cá kho riềng: 700 g cá trắm cắt khúc dày 3 cm. Lót riềng thái lát dưới đáy nồi, xếp cá lên, ướp nước mắm, chút đường, nước màu, tiêu. Kho lửa thật nhỏ 1,5–2 tiếng để xương mềm. Xem công thức cá trắm kho riềng.
• Canh cải: 400 g cải xanh, 1 nhánh gừng đập dập, nấu với nước luộc thịt hoặc 100 g thịt băm. Đun sôi lại 2 phút là được.
• Đậu phụ rán: 4 bìa đậu cắt miếng, rán vàng hai mặt, chấm nước mắm hành.

Mâm 3: Chả lá lốt, canh sấu, rau muống luộc

• Chả lá lốt: 400 g thịt nạc vai băm, 100 g mỡ phần, hành khô băm, 1 muỗng canh nước mắm, 1/2 muỗng cà phê tiêu. Cuộn trong lá lốt, áp chảo lửa vừa 8–10 phút. Tham khảo chả lá lốt.
• Canh sấu: Dùng chính nước luộc rau muống, thả 5–6 quả sấu dầm, chút muối và đường. Hoặc nấu kiểu đậm đà hơn với canh sấu nấu sườn.
• Rau muống luộc: Luộc lửa lớn, mở vung, vớt ra khi rau vừa chín để giữ màu xanh.

Mâm 4: Trứng đúc, canh riêu cá, dưa cải

• Trứng đúc: 5 quả trứng đánh với 1 muỗng cà phê nước mắm, lá tía tô hoặc hành lá thái nhỏ. Rán lửa nhỏ, đậy vung để trứng chín đều. Bạn có thể thử trứng đúc lá tía tô.
• Canh riêu cá: 300 g cá rô đồng hoặc cá chép, luộc chín, gỡ thịt. Xương giã lọc lấy nước. Phi hành, xào cà chua, cho nước cá, thêm 2 muỗng canh mẻ lọc và thịt cá. Ăn kèm rau rút, thì là.
• Dưa cải muối: Ăn sống hoặc xào nhanh với tỏi.

Mâm 5: Gà luộc, canh bí xanh, nộm đu đủ

• Gà luộc: 1 con gà ta khoảng 1,3 kg. Thả gà vào nồi nước lạnh ngập, cho gừng, hành. Đun sôi, hạ nhỏ lửa 15 phút rồi tắt bếp, ủ trong nồi thêm 15 phút. Vớt ra ngâm nước đá cho da giòn. Chấm muối tiêu chanh lá chanh.
• Canh bí xanh: Dùng nước luộc gà nấu với 500 g bí xanh cắt miếng, khoảng 10 phút.
• Nộm đu đủ: Đu đủ xanh nạo sợi, cà rốt, rau thơm, trộn nước mắm chua ngọt và lạc rang.

Mâm 6: Thịt rang cháy cạnh, canh rau ngót, cà muối

• Thịt rang cháy cạnh: 500 g ba chỉ thái mỏng. Rang không dầu đến khi thịt ra mỡ và xém cạnh, thêm hành khô, 1 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng cà phê đường, đảo đều đến khi thịt bóng. Công thức ở thịt rang cháy cạnh.
• Canh rau ngót: Vò nhẹ rau ngót cho mềm, nấu với 150 g thịt băm. Đun 3–4 phút, không đậy vung để rau xanh.
• Cà muối: Ăn kèm để chống ngấy.

Mâm 7: Nem rán, canh chua thịt, rau sống

Cuối tuần có thể nấu cầu kỳ hơn một chút với món nem rán.

• Nem rán: 300 g thịt băm, 100 g tôm băm, 1 bó miến ngâm cắt ngắn, 20 g mộc nhĩ, 1 củ cà rốt, 2 quả trứng. Cuốn bằng bánh đa nem, rán ngập dầu lửa vừa đến khi vàng giòn.
• Canh chua: Nấu với cà chua, dứa và thịt băm, nêm vừa chua.
• Rau sống: Xà lách, kinh giới, tía tô, húng, ăn kèm nem.

Mẹo nấu nhanh mâm cơm sau giờ làm

Tận dụng một nồi nước dùng

Nước luộc thịt, luộc gà là nền canh tuyệt vời. Bạn không cần ninh xương riêng mà vẫn có nồi canh ngọt.

Sơ chế trước vào cuối tuần

Hành khô, tỏi bóc sẵn, phi một hũ hành mỡ dùng dần. Thịt chia túi nhỏ, ướp sẵn rồi cho ngăn đông. Tối hôm trước chuyển xuống ngăn mát để rã đông từ từ.

Nấu theo thứ tự hợp lý

Món lâu nhất (kho, luộc) bắc lên trước. Trong lúc chờ, sơ chế rau và nấu canh. Món rau xào hoặc luộc làm sau cùng để còn nóng.

Những lỗi thường gặp

• Canh cua bị vữa: Do đun lửa quá to hoặc khuấy mạnh. Hãy đun lửa vừa, khuấy theo một chiều đến khi gạch nổi.
• Thịt luộc bị thâm: Luộc lửa quá lớn hoặc vớt ra để ngoài không khí lâu. Ngâm nước lạnh ngay sau khi vớt.
• Cá kho bị nát: Đảo nhiều hoặc lửa to. Chỉ nghiêng nồi để nước sốt thấm đều.
• Rau luộc bị vàng: Đậy vung khi luộc. Bạn nên mở vung và luộc lửa lớn.

Lịch đi chợ gọn cho cả tuần

Để không phải ra chợ mỗi ngày, bạn có thể chia thành hai lần mua sắm chính.

Lần 1: Sáng chủ nhật

• Thịt ba chỉ, nạc vai, thịt băm cho mâm 1, 3, 6. Chia túi theo từng bữa, cấp đông.
• Cá trắm cho mâm 2. Kho ngay trong ngày rồi cất ngăn mát.
• Cua đồng cho mâm 1. Giã lọc sẵn, để ngăn mát dùng trong 24 giờ.
• Rau ăn trong 2–3 ngày đầu: rau đay, mồng tơi, cải xanh, rau muống.

Lần 2: Chiều thứ tư

• Gà ta cho mâm 5, cá rô hoặc cá chép cho mâm 4.
• Rau ngót, bí xanh, đu đủ, rau thơm, cà chua.
• Nguyên liệu nem rán cho cuối tuần: tôm, miến, mộc nhĩ, bánh đa nem.

Các loại đồ khô như hành khô, tỏi, mộc nhĩ, miến, nước mắm nên mua một lần dùng cả tháng. Cách chia này giúp bạn tiết kiệm thời gian, ít lãng phí và luôn có nguyên liệu tươi.

Gợi ý cân đối dinh dưỡng

Mỗi mâm nên có đủ đạm (thịt, cá, trứng, đậu), rau xanh và tinh bột. Bạn có thể xen kẽ 2–3 bữa cá mỗi tuần, thêm đậu phụ để giảm bớt thịt đỏ. Mỗi người nên ăn đủ một bát rau đầy trong bữa.

Gia đình có người lớn tuổi có thể ưu tiên món luộc, hấp, canh mềm. Bạn tham khảo thêm danh mục món cho người cao tuổi để chọn món phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Mâm cơm miền Bắc có cần đủ 3 món không?

Không bắt buộc. Tuy vậy, một món mặn, một món canh và một món rau là cách đơn giản để bữa ăn cân đối và cả nhà không bị ngán.

Làm sao để canh cua thơm mà không tanh?

Rửa cua thật sạch, bỏ yếm, giã nhuyễn với chút muối. Khi nấu cho vài lát gừng hoặc hành khô phi thơm. Đun lửa vừa và không đậy vung.

Một mâm cơm như trên có bao nhiêu calo?

Mỗi suất gồm cơm, món mặn, canh và rau cung cấp khoảng 550–750 kcal. Con số chỉ là ước tính và thay đổi theo lượng cơm.

Cá kho riềng giữ được bao lâu?

Để nguội, cho hộp kín, bảo quản ngăn mát được 3–4 ngày. Mỗi lần hâm chỉ lấy phần đủ ăn.

Bữa cơm miền Bắc giản dị nhưng chứa đựng sự tinh tế trong từng món. Hy vọng 7 mâm cơm gợi ý trên giúp bạn có thêm ý tưởng cho cả tuần. Hãy ghé ResFood thường xuyên để khám phá thêm nhiều công thức ngon nhé.