Thực đơn khi bị cảm: 4 món ấm nóng từ gừng, hành, tía tô, tỏi

Thời tiết thay đổi thất thường là lúc nhiều người dễ bị cảm lạnh: sổ mũi, hắt hơi, đau họng, người ớn lạnh và chán ăn. Bên cạnh nghỉ ngơi, uống đủ nước, một thực đơn khi bị cảm với các món ấm nóng, dễ ăn sẽ giúp cơ thể có năng lượng và cảm thấy dễ chịu hơn.

Trong bếp Việt, gừng, hành lá, tía tô và tỏi là bốn nguyên liệu quen thuộc thường được dùng trong các món ăn cho người bị cảm nhờ mùi thơm, vị cay ấm. Bài viết gợi ý 4 món dễ nấu từ những nguyên liệu này. Lưu ý rằng đây là món ăn hỗ trợ cảm giác dễ chịu, không thay thế thuốc hay chỉ định điều trị.

Vì sao gừng, hành, tía tô, tỏi hay được dùng khi bị cảm?

• Gừng: vị cay, tính ấm, khi uống trà gừng hay ăn món có gừng, nhiều người cảm thấy ấm người, đỡ ớn lạnh và dễ chịu cổ họng hơn.
• Hành lá: mùi thơm hăng nhẹ, hay được nấu cùng cháo để tạo cảm giác thông thoáng, dễ ăn.
• Tía tô: lá thơm đặc trưng, theo kinh nghiệm dân gian thường dùng trong cháo giải cảm, giúp ra mồ hôi nhẹ.
• Tỏi: tạo hương vị đậm đà, giúp món ăn hấp dẫn hơn khi vị giác kém.

Các tác dụng trên chủ yếu dựa theo kinh nghiệm ẩm thực truyền thống. Hãy xem đây là cách giúp bữa ăn ngon miệng hơn khi mệt, không phải phương pháp chữa bệnh.

Món 1: Cháo hành tía tô trứng gà

Cháo nóng là món quen thuộc nhất khi ốm, mềm, dễ nuốt, dễ tiêu.

Nguyên liệu (2 người)

• 80 g gạo tẻ, 1 nắm nhỏ gạo nếp (khoảng 20 g)
• 2 quả trứng gà
• 5 lá tía tô, 3 nhánh hành lá, 1 lát gừng
• Nước mắm, hạt nêm, tiêu

Cách làm

1. Vo gạo, rang sơ trên chảo khô đến khi hạt gạo hơi vàng để cháo thơm và nhanh nhừ.
2. Nấu gạo với khoảng 1,2 lít nước, thêm lát gừng, nấu lửa nhỏ khoảng 30–40 phút đến khi cháo nhừ.
3. Đánh tan trứng, rót từ từ vào nồi cháo, khuấy đều cho trứng chín thành sợi.
4. Nêm nước mắm, hạt nêm vừa ăn. Múc ra bát, rắc tía tô và hành lá thái nhỏ, thêm tiêu. Ăn ngay khi còn nóng.

Nếu muốn có thêm đạm, bạn có thể thay trứng bằng thịt gà xé như món cháo gà xé phay.

Món 2: Canh gà nấu gừng

Món canh nóng thơm mùi gừng, ngọt nước gà, uống vài bát giúp người ấm lên và đỡ khô họng.

Nguyên liệu

• 500 g gà (đùi hoặc cánh)
• 1 củ gừng khoảng 40 g
• 1 củ cà rốt, 2 nhánh hành lá
• 1,5 lít nước, nước mắm, muối, tiêu

Cách làm

1. Gà chặt miếng, chà muối và gừng, rửa sạch. Chần sơ qua nước sôi 2 phút.
2. Gừng cạo vỏ, thái lát mỏng. Cà rốt cắt khoanh.
3. Cho gà, gừng vào nồi cùng nước lạnh, đun sôi, hớt bọt. Hạ lửa nhỏ hầm khoảng 25–30 phút.
4. Thêm cà rốt, nấu tiếp 10 phút đến khi mềm. Nêm nước mắm, muối, rắc hành lá và tiêu.

Nếu thích món gà đậm đà ăn với cơm khi đã khỏe hơn, bạn có thể làm thêm gà kho gừng.

Món 3: Trứng đúc lá tía tô

Trứng chiên mềm thơm mùi tía tô, dễ ăn kèm cháo hoặc cơm nát.

Nguyên liệu

• 3 quả trứng gà
• 1 nắm lá tía tô (khoảng 15 lá)
• 1 nhánh hành lá, 1 tép tỏi
• 1 muỗng cà phê nước mắm, tiêu, 1 muỗng canh dầu ăn

Cách làm

1. Tía tô rửa sạch, thái nhỏ. Hành lá thái nhỏ.
2. Đánh tan trứng với nước mắm, tiêu, cho tía tô và hành vào trộn đều.
3. Phi thơm tỏi với dầu, đổ trứng vào, để lửa nhỏ, đậy nắp khoảng 3 phút đến khi mặt trứng se lại.
4. Lật mặt, chiên thêm 1–2 phút đến khi trứng chín vàng hai mặt.

Công thức chi tiết có trong bài trứng đúc lá tía tô trên ResFood.

Món 4: Trà gừng mật ong chanh

Thức uống ấm, dễ làm, giúp làm dịu cổ họng và bổ sung nước cho cơ thể.

Nguyên liệu (1 cốc)

• 3–4 lát gừng tươi
• 250 ml nước sôi
• 1 muỗng canh mật ong, vài lát chanh

Cách làm

1. Đập dập gừng, cho vào cốc, rót nước sôi, đậy nắp khoảng 5–7 phút.
2. Để nước nguội bớt xuống khoảng 60°C rồi mới cho mật ong và chanh, khuấy đều.
3. Uống khi còn ấm, có thể uống 1–2 cốc mỗi ngày.

Lưu ý: không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong. Người có bệnh dạ dày, đang dùng thuốc chống đông máu hoặc có bệnh lý đặc biệt nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng gừng thường xuyên.

Biến tấu khi đã ăn chán cháo trứng

Người bị cảm thường chán ăn, vì vậy thay đổi món sẽ giúp ăn ngon miệng hơn. Bạn vẫn giữ bốn nguyên liệu chính, chỉ đổi phần đạm:

Cháo thịt bằm hành gừng

Ướp 100 g thịt nạc xay với chút nước mắm, tiêu. Khi cháo nhừ, cho thịt vào khuấy tơi, nấu thêm 5 phút đến khi thịt chín. Thêm vài sợi gừng thái chỉ, rắc hành lá. Món này mềm, dễ ăn, hợp cả người lớn tuổi.

Cháo cá gừng tía tô

Dùng 200 g cá lóc hoặc cá chép, luộc chín với gừng, gỡ lấy thịt, bỏ hết xương. Xào sơ thịt cá với hành tím cho thơm rồi cho vào cháo. Ăn kèm tía tô và thì là. Bạn có thể tham khảo cách nấu cháo cá chép để khử tanh hiệu quả.

Súp gà xé nấm

Dùng nước hầm gà từ món canh gừng, thêm nấm rơm, cà rốt thái hạt lựu, gà xé nhỏ, nấu sôi rồi sánh lại bằng chút bột năng. Đánh một quả trứng rót vào cho thành sợi. Món súp ấm nóng, dễ nuốt khi đau họng.

Mẹo nấu nhanh cho người ốm

• Nấu sẵn nước dùng: hầm một nồi nước gà hoặc nước xương, chia hộp để ngăn mát, dùng dần trong 2–3 ngày để nấu cháo, súp nhanh.
• Dùng cơm nguội nấu cháo: cho cơm vào nồi với nước, đun khoảng 15 phút là có cháo nhừ, tiết kiệm thời gian.
• Thái sẵn gia vị: gừng, hành, tía tô rửa sạch, để ráo, bọc khăn giấy cất hộp kín, khi cần chỉ việc thái.

Gợi ý thực đơn trong ngày

1. Bữa sáng: một bát cháo hành tía tô trứng gà và một cốc trà gừng ấm.
2. Bữa trưa: cơm mềm hoặc cháo trắng, canh gà nấu gừng, trứng đúc tía tô.
3. Bữa phụ: trái cây giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi; uống thêm nước ấm.
4. Bữa tối: phần canh gà còn lại nấu cùng miến hoặc cháo, ăn nóng.

Bạn có thể tham khảo thêm nhiều món nhẹ nhàng trong mục món bồi bổ để chăm sóc người ốm.

Lưu ý khi ăn uống lúc bị cảm

• Uống đủ nước: nước ấm, canh, cháo đều giúp bổ sung nước, đặc biệt khi bị sốt hoặc ra mồ hôi.
• Chia nhỏ bữa ăn: khi mệt, ăn ít nhiều lần dễ chịu hơn ăn một bữa lớn.
• Hạn chế đồ lạnh, đồ chiên rán nhiều dầu vì dễ làm khó chịu cổ họng và khó tiêu.
• Nghỉ ngơi nhiều: ăn uống chỉ là một phần, giấc ngủ đủ cũng rất quan trọng.
• Đi khám khi cần: nếu sốt cao trên 39°C, sốt kéo dài quá 3 ngày, khó thở, đau ngực, hoặc người bệnh là trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám.

Câu hỏi thường gặp

Ăn cháo hành tía tô có khỏi cảm không?

Cháo hành tía tô giúp người bệnh dễ ăn, ấm người và cảm thấy dễ chịu hơn, nhưng không phải là thuốc chữa cảm. Cảm lạnh thông thường thường tự khỏi sau vài ngày nếu nghỉ ngơi đủ và ăn uống hợp lý.

Có nên ăn nhiều gừng khi bị cảm?

Dùng gừng ở lượng vừa phải trong món ăn, thức uống là phù hợp. Ăn quá nhiều có thể gây nóng rát dạ dày. Người có bệnh lý tiêu hóa nên tham khảo ý kiến bác sĩ.

Trẻ nhỏ bị cảm có ăn được thực đơn này không?

Trẻ trên 1 tuổi có thể ăn cháo, canh gà với lượng gừng ít hơn. Không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong. Với trẻ nhỏ bị sốt hay mệt nhiều, nên đưa đi khám để được hướng dẫn cụ thể.

Một bát cháo nóng, cốc trà gừng ấm và vài món nhẹ nhàng sẽ giúp những ngày bị cảm bớt mệt mỏi hơn. Hãy lưu lại thực đơn này để dùng khi cần, và ghé ResFood để tìm thêm các món ăn chăm sóc sức khỏe cho gia đình.