Thực phẩm làm dịu đau họng khi trời lạnh: 8 món nên ăn

Thời tiết chuyển lạnh, không khí hanh khô là lúc nhiều người bị rát cổ, khàn tiếng, nuốt thấy vướng. Bên cạnh nghỉ ngơi và giữ ấm, việc chọn đúng thực phẩm làm dịu đau họng giúp bạn ăn uống dễ dàng hơn và cảm thấy dễ chịu hơn trong những ngày mệt mỏi.

Bài viết gợi ý 8 nhóm thực phẩm, món ăn mềm và ấm, cách chế biến đơn giản tại nhà, cùng những thứ nên tạm tránh. Lưu ý rằng ăn uống chỉ hỗ trợ làm dịu triệu chứng, không thay thế thăm khám và điều trị. Nếu đau họng kéo dài, sốt cao hoặc khó thở, bạn hãy đi khám bác sĩ.

Vì sao trời lạnh dễ bị đau họng?

Khi nhiệt độ giảm và độ ẩm thấp, niêm mạc họng dễ bị khô, kích ứng. Chúng ta cũng thường ở trong phòng kín nhiều hơn, tạo điều kiện cho virus cảm lạnh lây lan. Đa số trường hợp đau họng do cảm lạnh thông thường sẽ tự cải thiện sau vài ngày nếu được nghỉ ngơi, uống đủ nước và ăn uống hợp lý.

Nguyên tắc chung khi ăn lúc đau họng là: mềm, ấm, đủ nước và ít kích thích. Thức ăn mềm giúp giảm ma sát khi nuốt. Đồ ấm (không quá nóng) tạo cảm giác dễ chịu. Uống đủ nước giúp niêm mạc họng luôn ẩm.

1. Mật ong

Mật ong có độ sánh giúp phủ nhẹ lên cổ họng, tạo cảm giác dịu rát. Mật ong từ lâu đã được dùng trong dân gian để làm dịu ho và rát cổ.

Cách dùng

• Pha 1–2 muỗng cà phê mật ong với một cốc nước ấm khoảng 40–50°C. Nước quá nóng làm mất mùi thơm của mật.
• Có thể ngậm trực tiếp nửa muỗng cà phê mật ong trước khi ngủ.

Lưu ý quan trọng: tuyệt đối không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong. Người tiểu đường nên dùng lượng nhỏ và hỏi ý kiến bác sĩ.

2. Gừng

Gừng có vị cay ấm, giúp cơ thể cảm thấy ấm lên trong ngày lạnh. Trà gừng là thức uống quen thuộc của nhiều gia đình Việt khi bị cảm.

Trà gừng mật ong chanh

1. Gừng tươi 20 g cạo vỏ, thái lát mỏng.
2. Đun với 400 ml nước, sôi lăn tăn khoảng 5–7 phút.
3. Để nguội bớt còn ấm, thêm 1 muỗng canh mật ong và vài giọt nước cốt chanh.

Gừng cũng dễ dàng đưa vào món mặn. Một nồi gà kho gừng thơm ấm hay đĩa mực ống hấp hành gừng đều rất hợp ngày se lạnh.

3. Chanh và trái cây giàu vitamin C

Chanh, cam, quýt, bưởi, kiwi cung cấp vitamin C, góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động bình thường. Tuy nhiên, vị chua đậm có thể làm một số người thấy rát hơn. Bạn nên pha loãng nước chanh với nước ấm và mật ong, hoặc ăn trái cây ít chua như cam ngọt, quýt.

4. Cháo và súp mềm

Cháo là món "cứu cánh" khi cổ họng đau, nuốt khó. Cháo nấu nhừ, loãng vừa phải, ăn ấm vừa dễ nuốt vừa bổ sung nước và năng lượng.

Gợi ý món cháo

• Cháo gà xé phay thơm, đủ đạm, thêm vài lát gừng thái chỉ.
• Cháo cá hồi bí ngòi mềm mịn, cá hồi cung cấp đạm và chất béo tốt.
• Cháo trắng nấu với hành lá và tía tô cho người mới ốm dậy.

Khi nấu cháo cho người đau họng, bạn nên xay hoặc băm thịt thật nhỏ, cá lọc kỹ xương, hạn chế tiêu và ớt.

5. Canh hầm và nước dùng gà

Một bát canh gà nóng ấm không chỉ dễ ăn mà còn giúp bổ sung nước, muối khoáng và đạm. Hơi ấm từ bát canh còn giúp bạn thấy thông thoáng mũi họng hơn.

Cách nấu canh gà mềm, dễ nuốt

1. Dùng 300 g thịt gà (đùi hoặc ức), chần qua nước sôi với gừng.
2. Hầm với 1 lít nước, 1 củ hành tím nướng, 2 lát gừng trong khoảng 30 phút.
3. Thêm cà rốt, khoai tây cắt nhỏ, nấu thêm 15 phút đến khi mềm.
4. Nêm nhạt với chút muối và hạt nêm, rắc hành lá.

Bạn có thể tham khảo canh gà hầm hạt sen thanh ngọt, hoặc canh bí đỏ gà viên mềm, hợp cả trẻ nhỏ.

6. Trứng hấp và đậu hũ non

Trứng và đậu hũ non mềm mịn, giàu đạm, hầu như không cần nhai nhiều. Trứng hấp nước dùng kiểu Nhật hay trứng hấp rau củ đều rất dễ ăn. Món trứng hấp rau củ ngũ sắc vừa đủ chất vừa đẹp mắt. Đậu hũ non có thể nấu canh với cà chua, hành lá, ăn ấm rất dễ chịu.

7. Quả lê hấp

Lê hấp đường phèn là bài thuốc dân gian quen thuộc trong mùa hanh khô. Lê nhiều nước, ngọt mát, khi hấp chín trở nên mềm, dễ ăn.

Cách làm lê hấp

1. Chọn 1 quả lê to, rửa sạch, cắt phần đầu làm nắp, khoét bỏ lõi.
2. Cho vào lòng lê khoảng 1 muỗng canh đường phèn và vài lát gừng mỏng.
3. Đậy nắp, đặt vào bát, hấp cách thuỷ khoảng 30–40 phút.
4. Ăn ấm cả thịt lê và phần nước trong bát.

8. Nước ấm và trà thảo mộc

Uống đủ nước là việc đơn giản nhưng quan trọng nhất. Người trưởng thành nên uống khoảng 1,5–2 lít nước mỗi ngày, chia thành nhiều lần. Trà hoa cúc, trà gừng, trà sả hay nước ấm đều tốt. Ngoài ra, súc miệng bằng nước muối ấm (khoảng nửa muỗng cà phê muối cho 250 ml nước) cũng là cách đơn giản giúp họng dễ chịu hơn.

Gợi ý thực đơn một ngày khi đau họng

Để bạn dễ hình dung, dưới đây là thực đơn mẫu cho một người trưởng thành đang bị rát họng nhẹ. Bạn có thể đổi món tuỳ khẩu vị và những gì có sẵn trong bếp.

• Sáng (khoảng 7 giờ): một bát cháo gà loãng thêm gừng thái chỉ, một cốc nước ấm pha mật ong.
• Giữa buổi sáng: một quả chuối chín hoặc vài múi cam ngọt, một cốc trà gừng ấm.
• Trưa: cơm nấu mềm hơn bình thường, canh gà rau củ, trứng hấp. Ăn chậm, chan nhiều canh cho dễ nuốt.
• Chiều: một quả lê hấp đường phèn hoặc một hũ sữa chua để ở nhiệt độ phòng cho bớt lạnh.
• Tối: súp bí đỏ hoặc cháo cá, đậu hũ non nấu canh cà chua.
• Trước khi ngủ: súc miệng nước muối ấm, uống vài ngụm nước ấm.

Hãy chia nhỏ bữa nếu bạn thấy nuốt khó, ăn 5–6 bữa nhỏ trong ngày thay vì 3 bữa lớn. Điều quan trọng là vẫn đảm bảo đủ năng lượng và đạm để cơ thể nhanh hồi phục. Khi ngủ, bạn nên giữ ấm cổ, tránh để quạt hoặc điều hoà thổi thẳng vào người và dùng máy tạo ẩm nếu phòng quá khô.

Những thực phẩm nên tạm tránh

• Đồ chiên rán, khô cứng: bánh quy giòn, đồ chiên xù, các loại hạt cứng có thể cọ xát làm họng đau hơn.
• Đồ quá cay, nhiều tiêu ớt: dễ gây kích ứng niêm mạc.
• Đồ uống quá lạnh hoặc quá nóng: nên dùng đồ ấm vừa phải.
• Rượu bia, cà phê đậm: có thể làm cơ thể mất nước.
• Thực phẩm quá chua: giấm, đồ muối chua có thể làm rát hơn ở một số người.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu đau họng kéo dài trên 1 tuần, sốt cao trên 38,5°C, khó thở, khó nuốt đến mức không uống được nước, nổi hạch cổ, có máu trong đờm hoặc nước bọt. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần được bác sĩ thăm khám sớm hơn. Không tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định.

Để tìm thêm các món ăn bổ dưỡng cho người mệt mỏi, bạn có thể xem chuyên mục món bồi bổ trên ResFood.

Câu hỏi thường gặp

Đau họng có nên uống sữa không?

Phần lớn mọi người vẫn uống sữa ấm bình thường. Nếu bạn thấy đờm đặc hơn hoặc khó chịu sau khi uống, hãy tạm thay bằng nước ấm, trà gừng hay cháo loãng.

Ăn kem khi đau họng có sao không?

Một số người thấy đồ mát lạnh giúp tê dịu họng tạm thời. Tuy nhiên trong ngày lạnh, bạn nên ưu tiên đồ ấm và chỉ ăn đồ lạnh lượng nhỏ nếu thấy dễ chịu.

Trẻ nhỏ đau họng nên ăn gì?

Trẻ nên ăn cháo, súp, canh mềm, sữa và uống đủ nước. Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi. Nếu trẻ bỏ ăn, sốt hay quấy khóc nhiều, cần đưa trẻ đi khám.

Bao lâu thì đau họng do cảm lạnh đỡ?

Thông thường khoảng 3–7 ngày triệu chứng sẽ giảm dần. Nếu kéo dài hơn hoặc nặng lên, hãy gặp bác sĩ.

Chăm sóc cổ họng trong ngày lạnh bắt đầu từ những điều đơn giản: giữ ấm, uống đủ nước và ăn món mềm, ấm. Hy vọng các gợi ý trên giúp bạn sớm thấy dễ chịu. Ghé ResFood để tìm thêm nhiều công thức cháo, canh ấm bụng cho cả nhà nhé.