Gà hấp lá é cúng ông Công ông Táo: da vàng đẹp, thịt ngọt thơm

Ngày 23 tháng Chạp, nhiều gia đình Việt chuẩn bị mâm cỗ tiễn ông Công ông Táo về trời. Bên cạnh món gà luộc truyền thống, gà hấp lá é là lựa chọn được nhiều người yêu thích: con gà vẫn giữ dáng đẹp, da vàng óng để đặt lên mâm cúng, còn khi thụ lộc thì thịt ngọt, thơm mùi lá é rất đặc trưng.

Bài viết hướng dẫn bạn từng bước: chọn gà, sơ chế, tạo dáng, hấp sao cho da không nứt và pha nước chấm lá é. Công thức dành cho một con gà khoảng 1,5–1,8 kg.

Lá é là gì, vì sao hợp với món gà?

Lá é là loại rau thơm có họ hàng với húng quế, lá nhỏ, mép răng cưa, mùi thơm hăng nhẹ pha chút the mát. Lá é rất quen thuộc ở miền Trung và miền Nam, thường đi cùng gà trong các món như lẩu gà lá é, canh gà lá é hay cơm chiên.

Khi hấp, lá é tỏa hương vào thịt gà, át đi mùi gia cầm và tạo vị thơm thanh mà không lấn át vị ngọt của thịt. Nếu ở nơi khó mua lá é, bạn có thể dùng húng quế, kết hợp thêm vài lá chanh, nhưng mùi vị sẽ khác một chút.

Chọn gà cúng ông Công ông Táo

• Loại gà: gà trống hoặc gà mái tơ thả vườn, nặng khoảng 1,5–1,8 kg, thịt chắc, da mỏng.
• Ngoại hình: mào đỏ tươi, mắt sáng, da vàng nhạt, chân nhỏ, thẳng. Ức đầy, ấn vào thấy săn chắc.
• Gà làm sẵn: chọn con da nguyên vẹn, không rách, không có vết bầm, mùi tươi tự nhiên, không nhớt.
• Ưu tiên mua ở nơi có nguồn gốc rõ ràng, gà đã qua kiểm dịch.

Nguyên liệu gà hấp lá é

• 1 con gà khoảng 1,5–1,8 kg
• 1 bó lá é lớn (khoảng 100 g)
• 2 cây sả, 1 củ gừng nhỏ (khoảng 30 g)
• 3 củ hành tím, 5 lá chanh
• 1 muỗng canh muối hạt, 1 quả chanh, 2 muỗng canh rượu trắng
• 1 muỗng cà phê hạt nêm, 1/2 muỗng cà phê tiêu
• 1/2 muỗng cà phê bột nghệ hòa với 1 muỗng canh mỡ gà hoặc dầu ăn (để tạo màu da)

Cách làm gà hấp lá é chi tiết

Bước 1: Sơ chế gà sạch, khử mùi

1. Gà làm sạch lông, rút bỏ phổi và phần mỡ dư trong bụng. Cắt bỏ phao câu nếu không thích.
2. Chà xát khắp thân gà với muối hạt và chanh, sau đó rửa lại bằng nước sạch.
3. Xoa đều rượu trắng pha gừng giã lên da và trong bụng gà, để 5 phút rồi rửa lại. Để gà ráo nước.

Bước 2: Ướp và nhồi lá é

1. Sả đập dập, cắt khúc. Hành tím đập dập. Gừng thái lát. Lá é nhặt lấy lá và ngọn non, rửa sạch.
2. Xoa đều trong bụng gà một ít hạt nêm, tiêu.
3. Nhồi vào bụng gà sả, hành, gừng và khoảng 2/3 lượng lá é. Dùng tăm hoặc xiên gỗ găm kín bụng.

Bước 3: Tạo dáng gà cúng

Muốn gà có dáng đẹp để đặt lên mâm cúng, bạn bẻ ngoặt hai cánh ra sau lưng, cài chéo lên nhau. Đầu gà ngẩng lên, có thể dùng một que xiên dài từ cổ xuống thân để giữ cổ thẳng. Chân gà gập vào hai bên bụng. Một số nhà thích gà "cánh tiên" nên cài cánh hơi hướng lên trên.

Bước 4: Hấp gà

1. Lót phần lá é còn lại và vài lá chanh dưới đáy xửng hấp.
2. Đun nồi nước sôi trước, sau đó mới đặt gà lên xửng, phần lưng tiếp xúc với lá é.
3. Hấp lửa vừa khoảng 35–45 phút tùy cỡ gà. Giữa chừng không mở nắp nhiều lần để tránh mất nhiệt.
4. Kiểm tra bằng cách xiên que vào phần đùi dày nhất: nước chảy ra trong, không còn màu hồng là gà đã chín. Nếu có nhiệt kế, phần thịt đùi đạt khoảng 75°C là an toàn.

Bước 5: Làm da vàng óng

Ngay khi nhấc gà ra, bạn dùng cọ quét đều hỗn hợp mỡ gà và bột nghệ lên da. Da gà sẽ vàng óng, bóng đẹp và không bị khô. Rắc thêm vài lá chanh thái chỉ lên trên để trang trí.

Mẹo để da không nứt: Hấp lửa vừa chứ không để lửa quá lớn; không cho gà vào khi nước còn lạnh; sau khi hấp, không ngâm ngay vào nước đá như gà luộc mà chỉ để gà nghỉ ở nơi thoáng.

Pha nước chấm muối tiêu lá é

Món gà hấp ngon hơn khi chấm cùng muối tiêu chanh lá é:

• 1 muỗng cà phê muối, 1/2 muỗng cà phê tiêu, 1/2 muỗng cà phê đường
• 1 quả ớt, 5–6 lá é thái nhỏ
• Nước cốt 1/2 quả chanh

Trộn muối, tiêu, đường, ớt băm và lá é; khi ăn mới vắt chanh vào để lá é không bị thâm. Nếu thích nước chấm đậm, bạn có thể tham khảo cách làm gà hấp nước mắm với nước mắm gừng sánh ngọt.

Gợi ý mâm cúng ông Công ông Táo

Mâm cúng ông Công ông Táo không có quy định cứng nhắc, tùy phong tục từng vùng và điều kiện gia đình. Một mâm cỗ mặn phổ biến có thể gồm:

• Gà hấp lá é hoặc gà luộc nguyên con
• Xôi (xôi gấc, xôi đậu hoặc xôi bắp)
• Canh nóng, giò lụa, nem rán
• Một đĩa rau xào và bát canh măng hoặc canh bóng

Ở miền Nam, nhiều nhà dùng bánh tét thay bánh chưng. Bạn có thể tham khảo cách gói bánh tét lá cẩm để mâm cỗ thêm màu sắc. Ngoài ra, mâm cúng thường có cá chép sống để "tiễn ông Táo".

Tận dụng gà sau khi cúng

Sau khi hạ lễ, gà hấp có thể chặt miếng dọn cùng muối tiêu lá é. Phần xương, đầu, cánh dùng nấu cháo hoặc canh. Bạn có thể nấu món canh gà lá é với phần lá é còn dư, hoặc làm cơm chiên lá é thơm lừng cho bữa sáng hôm sau.

Cách chặt và bày gà đẹp mắt

Để gà nguội bớt khoảng 15 phút cho thịt săn lại rồi mới chặt, như vậy miếng gà không bị nát và da không bong. Đầu tiên, tách hai đùi và hai cánh, sau đó chặt đôi thân theo sống lưng. Phần ức lọc dọc, chặt miếng vừa ăn, xếp ở giữa đĩa. Đùi chặt khúc xếp hai bên, cánh đặt phía trên, đầu và cổ đặt ở đầu đĩa để giữ hình dáng con gà. Rải lá é tươi và vài lát ớt đỏ quanh đĩa cho đẹp mắt. Dùng dao sắc hoặc kéo cắt gà giúp đường chặt gọn, không vụn xương.

Gà đã nấu chín nên cất tủ lạnh trong vòng 2 giờ sau khi hạ lễ, dùng hết trong 2–3 ngày. Khi ăn lại, hấp nóng thay vì để nguội.

Nếu muốn đổi vị cho những dịp khác, bạn có thể thử gà tre hấp sả, cách làm tương tự nhưng thơm mùi sả hơn.

Lỗi thường gặp khi hấp gà nguyên con

• Gà chín không đều: do gà còn lạnh từ tủ lạnh. Hãy để gà về nhiệt độ phòng khoảng 20–30 phút trước khi hấp (không để quá lâu).
• Đùi còn đỏ gần xương: gà quá to so với thời gian hấp. Hấp thêm 5–10 phút và kiểm tra lại.
• Da nhợt, không vàng: bỏ qua bước quét mỡ nghệ, hoặc gà công nghiệp da trắng.
• Thịt bị khô: hấp quá lâu hoặc lửa quá lớn.

Câu hỏi thường gặp

Gà hấp lá é cúng ông Táo nên chọn gà trống hay gà mái?

Theo phong tục nhiều nơi, gà trống tơ thường được chọn để cúng vì dáng đẹp, mào đỏ. Tuy vậy, gà mái tơ cũng hoàn toàn phù hợp, tùy theo thói quen của gia đình bạn.

Hấp gà bằng nồi cơm điện được không?

Được nếu nồi đủ lớn với gà cỡ nhỏ. Bạn nên chặt gà làm đôi hoặc dùng gà khoảng 1,2 kg, đặt trên xửng hấp của nồi và kiểm tra độ chín kỹ phần đùi.

Không có lá é thì thay bằng gì?

Bạn có thể dùng húng quế kết hợp lá chanh và sả. Mùi vị sẽ khác một chút nhưng vẫn thơm và khử được mùi gà.

Có thể chuẩn bị gà từ tối hôm trước không?

Có thể sơ chế và ướp gà từ tối hôm trước, để trong hộp kín ở ngăn mát. Sáng hôm sau chỉ cần hấp, gà sẽ còn ngấm vị hơn.

Một con gà hấp lá é vàng óng trên mâm cúng không chỉ thể hiện tấm lòng gia chủ mà còn là món ngon cho cả nhà sum vầy. Chúc bạn có mâm cỗ tiễn ông Công ông Táo thật tươm tất, và đừng quên khám phá thêm nhiều món thịt gà khác trên ResFood.