Món ăn năm mới các nước: 9 bàn tiệc đầu năm và ý nghĩa may mắn

Ở bất cứ đâu trên thế giới, năm mới luôn gắn liền với bữa ăn sum họp. Điều thú vị là mỗi nền văn hoá lại chọn những món ăn khác nhau để gửi gắm ước mong về sức khoẻ, tài lộc và may mắn. Tìm hiểu món ăn năm mới các nước không chỉ giúp bạn hiểu thêm về văn hoá ẩm thực, mà còn mang lại cảm hứng để làm mới bàn tiệc nhà mình.

Bài viết điểm qua 9 bàn tiệc đầu năm tiêu biểu, ý nghĩa của từng món và gợi ý cách biến tấu đơn giản để nấu tại nhà. Lưu ý, phong tục mỗi nơi có thể khác nhau theo vùng miền và từng gia đình, ở đây chúng mình chỉ chọn những nét phổ biến nhất.

1. Việt Nam: mâm cỗ Tết đủ đầy

Mâm cỗ Tết Việt thường có bánh chưng hoặc bánh tét, giò lụa, thịt đông, dưa hành, xôi gấc và các món canh. Bánh chưng vuông, bánh tét tròn dài gắn với lòng biết ơn đất trời, tổ tiên. Màu đỏ của xôi gấc tượng trưng cho may mắn. Miền Nam có thịt kho hột vịt, canh khổ qua với mong ước "cái khổ qua đi".

Nếu muốn mâm cỗ thêm phong phú, bạn có thể tham khảo cách làm bánh tét lá cẩm tím đẹp mắt, thịt chân giò nấu đông trong veo hay canh bóng thả tôm thịt thanh ngọt.

2. Trung Quốc: sủi cảo và cá nguyên con

Trong dịp Tết Nguyên đán, nhiều gia đình miền Bắc Trung Quốc quây quần gói sủi cảo vào đêm giao thừa. Hình dáng sủi cảo được ví như thỏi bạc thời xưa, tượng trưng cho tài lộc. Món cá nguyên con cũng rất quan trọng vì chữ "cá" đồng âm với chữ "dư", mang ý nghĩa "năm nào cũng dư dả". Người ta thường để lại một phần cá chứ không ăn hết.

Ngoài ra còn có bánh tổ (niangao) với ý nghĩa "năm sau cao hơn năm trước" và mì sợi dài tượng trưng cho trường thọ. Ở miền Nam Trung Quốc, người ta lại chuộng chả giò (xuân quyển) chiên vàng, vì những chiếc chả giò vàng óng được ví như thỏi vàng. Một số gia đình còn giấu một đồng xu sạch vào một chiếc sủi cảo, ai ăn trúng được xem là người may mắn nhất năm.

Gợi ý nấu tại nhà: một đĩa cá hấp nguyên con là lựa chọn vừa ý nghĩa vừa dễ làm, như món cá chẽm hấp nước tương với hành gừng thơm phức.

3. Nhật Bản: hộp osechi và mì soba

Người Nhật đón năm mới (Shogatsu) với osechi ryori, những món ăn được bày đẹp mắt trong hộp sơn mài nhiều tầng. Mỗi món có ý nghĩa riêng: trứng cá trích cầu con cháu đông đúc, đậu đen ninh ngọt cầu sức khoẻ, tôm cong lưng cầu sống lâu. Osechi thường được chuẩn bị trước để những ngày đầu năm không phải nấu nướng nhiều.

Đêm giao thừa, nhiều gia đình ăn toshikoshi soba, mì kiều mạch sợi dài và dễ đứt, tượng trưng cho việc cắt bỏ khó khăn năm cũ. Sáng mùng 1 có ozoni, món súp với bánh mochi.

4. Hàn Quốc: canh bánh gạo tteokguk

Vào ngày Tết Seollal, món không thể thiếu của người Hàn là tteokguk, canh nấu với bánh gạo thái lát mỏng hình tròn, nước dùng thịt bò hoặc xương, trứng tráng thái sợi và rong biển. Bánh gạo màu trắng tượng trưng cho sự trong sạch, hình tròn giống đồng xu mang ý nghĩa thịnh vượng. Người Hàn còn có cách nói vui rằng ăn một bát tteokguk là "thêm một tuổi".

Gợi ý nấu tại nhà: bạn có thể dùng nền nước dùng giống món canh rong biển thịt bò, rồi thêm bánh gạo thái lát và trứng tráng là có ngay bát canh kiểu Hàn ấm áp.

5. Tây Ban Nha: 12 quả nho lúc nửa đêm

Phong tục nổi tiếng nhất của người Tây Ban Nha là ăn 12 quả nho theo 12 tiếng chuông lúc nửa đêm giao thừa. Mỗi quả nho tượng trưng cho may mắn của một tháng trong năm mới. Thử thách là phải ăn kịp theo nhịp chuông, nên nhiều người chọn nho không hạt hoặc bóc vỏ sẵn. Phong tục này cũng lan sang nhiều nước nói tiếng Tây Ban Nha ở Mỹ Latinh.

6. Ý: đậu lăng và xúc xích heo

Ở Ý, bữa tối giao thừa thường có món đậu lăng hầm ăn kèm cotechino (xúc xích heo lớn) hoặc zampone (chân giò nhồi). Những hạt đậu lăng nhỏ, tròn như đồng xu tượng trưng cho tiền bạc, ăn càng nhiều càng mong năm mới sung túc. Thịt heo béo ngậy tượng trưng cho sự no đủ.

Thú vị là món chân giò nhồi của Ý có nét gần gũi với chân giò bó luộc trong ẩm thực Việt: đều là thịt heo được cuộn, bó chặt và nấu chín kỹ.

7. Hy Lạp: bánh vasilopita giấu đồng xu

Người Hy Lạp có chiếc bánh năm mới mang tên vasilopita, bên trong giấu một đồng xu. Bánh được cắt chia cho từng thành viên trong gia đình theo thứ tự nhất định. Ai nhận được miếng bánh có đồng xu được tin là sẽ gặp nhiều may mắn trong năm. Lưu ý nếu bạn muốn thử phong tục này ở nhà có trẻ nhỏ: nên bọc đồng xu sạch trong giấy bạc và nhắc mọi người ăn chậm để tránh hóc.

8. Miền Nam nước Mỹ: đậu mắt đen và cải xanh

Tại nhiều bang miền Nam nước Mỹ, món ăn đầu năm truyền thống là đậu mắt đen nấu cùng thịt heo hun khói, ăn kèm rau cải xanh luộc hoặc hầm và bánh ngô. Đậu tượng trưng cho đồng xu, rau xanh tượng trưng cho tiền giấy, bánh ngô màu vàng tượng trưng cho vàng. Đây là ví dụ điển hình cho việc người ta gắn ước mong tài lộc vào những nguyên liệu bình dân nhất.

9. Philippines: 12 loại quả tròn

Người Philippines thường bày 12 loại trái cây hình tròn trên bàn tiệc giao thừa, như nho, cam, táo, dưa, mận. Hình tròn gợi đến đồng xu, mang ý nghĩa thịnh vượng, còn con số 12 tượng trưng cho 12 tháng. Mì sợi dài cũng thường xuất hiện với mong ước sống lâu.

Điểm chung của bàn tiệc năm mới khắp thế giới

• Hình tròn, đồng xu: đậu lăng, nho, bánh gạo, quả tròn đều gợi đến tiền bạc và sự viên mãn.
• Sợi dài: mì sợi dài ở Trung Quốc, Nhật, Philippines đều tượng trưng cho trường thọ.
• Cá và thịt: mong ước no đủ, dư dả.
• Màu đỏ, vàng: tượng trưng cho may mắn và tài lộc ở nhiều nền văn hoá châu Á.
• Sum họp: dù món ăn khác nhau, điều quan trọng nhất vẫn là cả gia đình quây quần bên nhau.

Gợi ý bàn tiệc năm mới "giao thoa" tại nhà

Bạn có thể tạo một bàn tiệc nhỏ kết hợp nét đẹp của nhiều nước mà vẫn dễ làm:

• Khai vị: đĩa trái cây tròn nhiều màu kiểu Philippines và một chén nho cho mỗi người để "đếm ngược" lúc giao thừa.
• Món chính: cá hấp nguyên con, một đĩa sủi cảo luộc hoặc chiên và giò chả quen thuộc.
• Món canh: canh bánh gạo kiểu Hàn hoặc canh bóng thả kiểu Việt.
• Món sợi: mì xào hoặc mì nước, giữ sợi dài nguyên để lấy ý nghĩa trường thọ.
• Tráng miệng: một chiếc bánh nướng có giấu "phần quà" nhỏ thay cho đồng xu.

Nếu không có thời gian nấu nướng, bạn có thể đặt bàn tại các nhà hàng Á – Âu để cả nhà cùng thưởng thức không khí năm mới đa văn hoá.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao nhiều nước ăn mì sợi dài vào dịp năm mới?

Sợi mì dài tượng trưng cho tuổi thọ. Vì vậy khi ăn, nhiều người tránh cắt đứt sợi mì để giữ ý nghĩa may mắn.

Có nên ăn 12 quả nho lúc giao thừa với trẻ nhỏ?

Nho tròn, trơn có thể gây hóc với trẻ nhỏ. Với trẻ dưới khoảng 4–5 tuổi, bạn nên cắt nho làm tư và cho bé ăn từ từ, không chạy theo nhịp chuông.

Món ăn may mắn nào dễ làm nhất tại nhà?

Cá hấp nguyên con, sủi cảo luộc và mì xào sợi dài là ba món dễ làm, ý nghĩa và hợp khẩu vị người Việt.

Bàn tiệc năm mới phương Tây thường uống gì?

Ở nhiều nước châu Âu, người ta nâng ly rượu vang sủi lúc nửa đêm. Ở nhà có trẻ em, bạn có thể thay bằng nước ép nho hoặc nước trái cây có ga không cồn.

Dù ở đâu, bàn tiệc năm mới luôn chứa đựng ước mong về một năm an lành, no đủ. Hy vọng những gợi ý trên sẽ giúp bạn có thêm ý tưởng cho bữa tiệc đầu năm của gia đình mình. Ghé ResFood để tìm thêm công thức món ngày Tết và các món ăn từ khắp nơi nhé.