Món chay lạ miệng: 5 công thức ngon, mới mẻ cho cả nhà

Nhiều gia đình ăn chay vào ngày rằm, mùng một hay đơn giản là muốn đổi vị cho nhẹ bụng. Nhưng nếu thực đơn chỉ xoay quanh đậu hũ chiên, rau luộc và canh nấm, cả nhà sẽ nhanh chán. Bài viết này gợi ý 5 món chay lạ miệng, vừa đẹp mắt vừa dễ nấu, giúp bữa cơm chay trở nên hấp dẫn như một bữa tiệc nhỏ.

Các món đều dùng nguyên liệu dễ mua như đậu hũ, nấm, rau củ. Định lượng tính cho khoảng 4 người ăn.

1. Atiso nhồi đậu hũ hấp

Atiso thường được dùng để nấu canh hay hầm, nhưng nhồi đậu hũ rồi hấp lại tạo nên món ăn rất lạ, thanh và có vị ngọt bùi đặc trưng.

Nguyên liệu

• 2 bông atiso tươi cỡ vừa
• 200 g đậu hũ non, 50 g nấm hương tươi, 1 củ cà rốt nhỏ
• Hạt nêm chay, tiêu, dầu mè, nước tương

Cách làm

1. Cắt bỏ phần cuống cứng và tỉa bớt các lá già bên ngoài atiso, cắt ngang phần đầu lá. Ngâm vào nước có vài lát chanh để không bị thâm.
2. Luộc sơ atiso khoảng 15 phút cho mềm, vớt ra, dùng thìa nạo bỏ phần lông tơ ở giữa.
3. Bóp nhuyễn đậu hũ, trộn với nấm hương và cà rốt băm nhỏ, nêm 1 muỗng cà phê hạt nêm chay, chút tiêu, dầu mè.
4. Nhồi nhân vào giữa và các kẽ lá, hấp khoảng 20 phút.
5. Rưới chút nước tương pha loãng đun nóng lên trên khi dọn.

Bạn có thể xem công thức chi tiết tại atiso nhồi đậu hũ hấp.

2. Đậu hũ nhồi nấm sốt cam

Món đậu hũ quen thuộc được "nâng cấp" với lớp nhân nấm thơm và nước sốt cam chua ngọt, màu sắc tươi tắn, trẻ nhỏ cũng thích.

Nguyên liệu

• 4 bìa đậu hũ trắng (khoảng 500 g)
• 100 g nấm rơm hoặc nấm đông cô tươi
• 2 quả cam vắt lấy khoảng 150 ml nước, 1 muỗng cà phê bột năng
• Hạt nêm chay, đường, muối, dầu ăn

Cách làm

1. Cắt mỗi bìa đậu thành 2 miếng tam giác, chiên vàng các mặt.
2. Rạch một đường ở cạnh dài, khoét bớt ruột đậu.
3. Băm nấm, xào cùng phần ruột đậu, nêm hạt nêm chay và tiêu. Nhồi vào miếng đậu.
4. Đun nước cam với 1 muỗng canh đường, chút muối, khi sôi cho bột năng pha loãng vào, khuấy đến khi sánh.
5. Xếp đậu ra đĩa, rưới sốt cam, rắc vỏ cam bào sợi và rau mùi.

Tham khảo thêm công thức đậu hũ nhồi nấm sốt cam để có tỷ lệ sốt chuẩn.

3. Ớt chuông nhồi nấm đút lò

Ớt chuông nhiều màu sắc, khi nướng có vị ngọt dịu. Nhồi thêm nấm, cơm và rau củ, bạn có một món chay vừa no bụng vừa đẹp mắt như món Âu.

Nguyên liệu

• 4 quả ớt chuông (đỏ, vàng, xanh)
• 150 g nấm mỡ hoặc nấm đùi gà, 1 bát cơm nguội (khoảng 150 g)
• 50 g bắp ngọt, 50 g đậu Hà Lan, 1 quả cà chua
• Hạt nêm chay, tiêu, lá oregano khô hoặc húng quế, dầu ô liu

Cách làm

1. Cắt phần đầu ớt chuông, bỏ hạt. Làm nóng lò ở 190°C.
2. Xào nấm thái hạt lựu với dầu ô liu cho thơm, cho cà chua băm, bắp, đậu, cơm vào đảo đều. Nêm hạt nêm chay, tiêu, oregano.
3. Nhồi nhân vào ớt, đậy lại phần nắp, quét chút dầu bên ngoài.
4. Nướng khoảng 25–30 phút đến khi vỏ ớt mềm, hơi xém cạnh.

Nếu không ăn chay nghiêm ngặt, bạn có thể rắc thêm phô mai bào. Xem chi tiết công thức ớt chuông nhồi nấm đút lò.

4. Rau củ tempura chấm nước tương

Tempura là món chiên giòn kiểu Nhật với lớp bột mỏng, nhẹ. Dùng rau củ thay hải sản, bạn có ngay món chay giòn rụm, ăn kèm cơm hoặc làm món khai vị.

Nguyên liệu

• Khoảng 500 g rau củ: khoai lang, bí đỏ, cà tím, đậu bắp, nấm đùi gà, lá tía tô
• 100 g bột mì, 20 g bột năng, 180 ml nước đá lạnh
• Dầu ăn để chiên, nước tương, củ cải trắng bào

Cách làm

1. Thái rau củ lát dày khoảng 0,5 cm, thấm thật khô.
2. Trộn bột mì, bột năng với nước đá, khuấy nhanh vài vòng, để bột vẫn còn hơi lợn cợn. Không khuấy quá kỹ.
3. Đun dầu khoảng 170–175°C. Nhúng rau củ qua bột, chiên từng mẻ nhỏ khoảng 2–3 phút đến khi vàng nhạt, giòn.
4. Vớt ra giá lưới cho ráo dầu, dọn kèm nước tương pha chút nước ấm và củ cải bào.

Mẹo: bột phải thật lạnh và nguyên liệu phải khô thì lớp vỏ mới giòn, không ngấm dầu. Công thức đầy đủ có tại rau củ tempura.

5. Gỏi su hào nấm tuyết chay

Su hào giòn ngọt kết hợp nấm tuyết sần sật, trộn với nước trộn chua ngọt tạo món gỏi thanh mát, rất hợp để cân bằng các món chiên.

Nguyên liệu

• 1 củ su hào (khoảng 400 g), 1 củ cà rốt
• 15 g nấm tuyết khô
• Rau răm, húng quế, đậu phộng rang
• Nước trộn: 2 muỗng canh nước tương, 2 muỗng canh đường, 2 muỗng canh nước cốt chanh, ớt băm

Cách làm

1. Su hào, cà rốt thái sợi, bóp nhẹ với chút muối khoảng 10 phút, rửa lại và vắt thật ráo.
2. Ngâm nấm tuyết nở mềm, cắt bỏ gốc cứng, chần qua nước sôi khoảng 1 phút, xé nhỏ.
3. Pha nước trộn cho tan đường, trộn đều với su hào, cà rốt, nấm tuyết. Để khoảng 10 phút cho ngấm.
4. Thêm rau thơm, rắc đậu phộng rang giã dập khi ăn.

Xem thêm công thức gỏi su hào nấm tuyết chay.

Mẹo chọn và sơ chế nguyên liệu chay

Chọn đậu hũ

Đậu hũ ngon có màu trắng ngà tự nhiên, mặt mịn, ấn nhẹ thấy đàn hồi, mùi thơm nhẹ của đậu nành. Tránh miếng đậu có mùi chua, nhớt hoặc trắng bóng bất thường. Đậu hũ mua về nên dùng trong ngày, nếu chưa nấu thì ngâm ngập nước sạch và để ngăn mát, thay nước mỗi ngày.

Chọn và rửa nấm

Nấm tươi nên có mũ còn nguyên, chắc, không chảy nước hay thâm đen. Nấm thấm nước rất nhanh, nên rửa nhanh dưới vòi nước hoặc lau bằng khăn ẩm, cắt bỏ gốc bẩn ngay trước khi nấu. Nấm khô cần ngâm nước ấm khoảng 20–30 phút, nước ngâm nấm hương lọc lại có thể dùng nêm canh cho ngọt.

Chiên đậu không bắn dầu

Thấm thật khô mặt đậu bằng khăn giấy, rắc chút muối mịn và để khoảng 5 phút trước khi chiên. Cho đậu vào khi dầu đã nóng, không lật quá sớm, đợi mặt dưới vàng và tự tách khỏi chảo mới trở mặt.

Giữ màu rau củ

Rau củ để chiên hoặc làm gỏi nên cắt ngay trước khi chế biến. Củ dễ thâm như cà tím, khoai lang có thể ngâm qua nước muối loãng vài phút rồi thấm khô.

Gợi ý kết hợp thành mâm cơm chay

Bạn không cần nấu cả 5 món một lúc. Một mâm cơm chay cân đối cho 4 người có thể gồm:

• Một món chính giàu đạm: đậu hũ nhồi nấm sốt cam hoặc atiso nhồi đậu hũ.
• Một món giòn: rau củ tempura.
• Một món thanh mát: gỏi su hào nấm tuyết.
• Một bát canh: canh nấm, canh rau củ nấu đậu hũ.

Khi ăn chay thường xuyên, hãy chú ý bổ sung đủ đạm từ đậu hũ, các loại đậu, hạt, nấm, đồng thời ăn đa dạng rau củ nhiều màu để cơ thể nhận đủ vi chất.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao để món chay đậm đà mà không cần nước mắm?

Bạn có thể dùng nước tương, hạt nêm chay, nước luộc nấm hoặc nước hầm rau củ (củ cải, cà rốt, bắp, su su) để tạo vị ngọt. Phi thơm sả, gừng hoặc thêm chút dầu mè cũng giúp món dậy mùi.

Rau củ tempura có để lâu được không?

Tempura ngon nhất khi ăn ngay sau khi chiên. Để lâu lớp vỏ sẽ mềm và ngấm dầu. Nếu còn thừa, bạn có thể làm nóng lại bằng nồi chiên không dầu khoảng 3–4 phút ở 180°C.

Atiso tươi mua ở đâu, có thay được không?

Atiso tươi có nhiều ở các chợ lớn và siêu thị, nhất là vào mùa từ khoảng cuối năm. Nếu không có, bạn có thể thay bằng bí ngòi khoét ruột hoặc nấm đông cô to để nhồi nhân đậu hũ.

Có thể chuẩn bị trước các món này không?

Bạn có thể làm sẵn nhân nấm, đậu hũ từ tối hôm trước, để hộp kín trong ngăn mát. Sốt cam và nước trộn gỏi cũng pha trước được. Riêng phần chiên, nhồi và nướng nên làm ngay trước bữa ăn để món giữ được độ giòn và nóng.

Chỉ cần đổi cách chế biến một chút, những nguyên liệu chay quen thuộc đã có thể trở thành món ăn mới lạ khiến cả nhà bất ngờ. Khám phá thêm nhiều công thức trong chuyên mục món chay trên ResFood cho những bữa cơm thanh đạm.