Công thức và cách làm món chè đậu đen

Chè đậu đen là món chè giải nhiệt quen thuộc của mùa hè, và cách nấu chè đậu đen ngon nằm ở chỗ hạt đậu phải mềm bở bên trong nhưng vỏ vẫn còn nguyên, nước chè có màu tím đen trong và ngọt thanh. Một cốc chè đậu đen đá mát lạnh sau buổi trưa nắng là thú vui giản dị của rất nhiều người.

Nguyên liệu chỉ gồm đậu đen, đường và nước, nên món chè này vừa rẻ vừa dễ làm, chỉ cần chú ý một chút ở khâu ninh đậu.

Đặc trưng của chè đậu đen

Chè đậu đen có mặt khắp cả nước. Ở miền Bắc, chè thường được nấu đơn giản với đường, ăn cùng đá, đôi khi thêm chút nước cốt dừa hoặc vài sợi dừa nạo. Ở miền Nam, chè đậu đen hay được nấu sánh hơn bằng bột năng và chan nước cốt dừa, có nơi thêm nếp. Điểm chung là đậu đen xanh lòng – loại đậu khi tách đôi có ruột màu xanh – được ưa chuộng nhất vì bùi và thơm.

Bí quyết chọn nguyên liệu nấu chè đậu đen

• Đậu đen xanh lòng: hạt nhỏ, đều, vỏ đen bóng, ruột xanh. Tránh hạt nhăn, mốc hoặc có lỗ mọt.
• Đậu mới: đậu thu hoạch gần đây nấu nhanh nhừ; đậu để lâu dễ sượng.
• Đường: đường phèn cho vị thanh và nước trong; đường cát trắng tiện hơn và cho vị ngọt rõ.
• Lá dứa hoặc vani: tùy chọn, giúp chè thơm hơn.

Mẹo để món chè đậu đen ngon hơn

Công thức chi tiết có ngay bên dưới. Sau đây là những nguyên tắc quan trọng:

• Ngâm đậu đủ lâu: ngâm 4–6 giờ hoặc qua đêm để hạt ngậm nước, nấu chín đều.
• Luộc sơ và thay nước: đun sôi đậu vài phút rồi chắt bỏ nước đầu giúp bớt mùi hăng và nước chè trong hơn.
• Ninh lửa nhỏ: lửa to làm vỏ đậu nứt toác trong khi ruột chưa nhừ.
• Đường cho sau: chỉ thêm đường khi đậu đã mềm, sau đó tắt bếp và ngâm để đậu ngấm ngọt từ từ, hạt sẽ bóng và không bị teo.
• Lỗi hay gặp là đổ thêm nước lạnh khi đang ninh, khiến đậu bị sượng. Nếu cần châm, hãy dùng nước sôi.

Ăn kèm và biến tấu

Chè đậu đen ăn ngon nhất khi lạnh, với đá bào và chút nước cốt dừa. Có thể rắc thêm dừa nạo sợi hoặc đậu phộng rang. Nhiều nhà thêm một nắm nếp vào nồi để chè sánh và dẻo hơn, gọi là chè đậu đen nếp. Đậu đen rang để nấu nước uống cũng là thức uống quen thuộc. Xem thêm các món ngọt khác trong chuyên mục chè – tráng miệng hoặc gợi ý món ăn chay.

Dinh dưỡng và lưu ý

Đậu đen có đạm thực vật, chất xơ, sắt và các hợp chất chống oxy hóa ở lớp vỏ sẫm màu. Một cốc chè khoảng 250 ml có khoảng 200–280 kcal tùy lượng đường. Đây là món thuần thực vật, phù hợp người ăn chay. Vì có nhiều đường, người tiểu đường, thừa cân nên dùng ít và có thể giảm đường; người đang điều trị bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ về chế độ ăn. Đậu dễ gây đầy hơi với một số người, nên ăn lượng vừa phải.

Bảo quản và hâm nóng

Chè nguội cho vào hộp kín, bảo quản ngăn mát 3 ngày. Nước cốt dừa cất riêng. Chè đậu đen thường ăn lạnh nên không cần hâm; nếu muốn ăn nóng, đun lửa nhỏ, khuấy nhẹ để hạt không vỡ.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao để đậu đen nhừ mà không bị nứt vỏ?

Ngâm đậu kỹ, ninh lửa nhỏ và không khuấy mạnh. Khi đậu vừa mềm thì cho đường, tắt bếp và đậy vung ủ khoảng 30 phút.

Vì sao nước chè đậu đen bị đục?

Thường do không bỏ nước luộc đầu, đun quá mạnh khiến hạt vỡ hoặc khuấy nhiều. Giữ lửa nhỏ và hớt bọt sẽ giúp nước trong hơn.

Có thể dùng nồi áp suất không?

Có, khoảng 15–20 phút sau khi van lên là đậu nhừ. Hãy xả áp tự nhiên để hạt không bị bung vỏ. Nếu muốn đổi món, bạn có thể làm chè lam dẻo thơm để ăn kèm trà.