Công thức và cách làm món gà tần thuốc bắc

Gà tần thuốc bắc là món canh hầm quen thuộc của người Việt, thường dùng gà ác tần cách thủy với táo đỏ, kỷ tử, hoài sơn, đương quy và một vài vị thuốc bắc khác. Nước tần có màu nâu nhạt, vị ngọt thanh pha chút đắng nhẹ, mùi thơm ấm, còn thịt gà mềm nhừ đến tận xương. Cách làm gà tần thuốc bắc tại nhà khá đơn giản, chủ yếu cần kiên nhẫn với lửa nhỏ.

Đặc trưng của món gà tần thuốc bắc

"Tần" là cách nấu cách thủy: nguyên liệu được cho vào thố hoặc nồi nhỏ có nắp, đặt trong nồi nước lớn đun sôi liu riu nhiều giờ. Nhờ vậy nước dùng trong, ngọt và giữ được mùi thơm của vị thuốc. Gà ác, loại gà nhỏ có da, thịt và xương màu đen, là lựa chọn truyền thống vì thịt chắc, nước ngọt. Trong dân gian, món thường được nấu cho người mới ốm dậy, người lớn tuổi hoặc dùng vào những ngày trời lạnh.

Bí quyết chọn nguyên liệu

• Gà ác: chọn con khoảng 350–500 g, mắt sáng, da đen đều, thịt chắc, không có mùi lạ. Gà quá to thường dai.
• Thang thuốc bắc: mua tại hiệu thuốc đông y uy tín, nói rõ là dùng để tần gà. Một thang phổ biến gồm táo đỏ, kỷ tử, hoài sơn, đương quy, đẳng sâm, thục địa, ý dĩ hoặc hạt sen.
• Gừng: vài lát gừng giúp khử mùi tanh và làm nước dùng ấm hơn.

Mẹo để món gà tần thuốc bắc ngon hơn

Rửa sơ các vị thuốc rồi ngâm nước ấm khoảng 10 phút để loại bụi và giúp thuốc ra vị nhanh hơn. Đương quy và thục địa có vị đậm, chỉ nên dùng lượng nhỏ; cho quá nhiều nước tần sẽ đắng và nồng. Gà nên được chần nhanh qua nước sôi có gừng để nước tần trong, không có bọt bẩn.

Giữ nước ở nồi ngoài sôi lăn tăn, không để cạn, và châm thêm nước sôi khi cần. Lỗi hay gặp là nêm quá nhiều muối từ đầu, khi nước rút sẽ mặn; hãy nêm nhạt rồi điều chỉnh lúc gần chín. Công thức chi tiết có ngay bên dưới.

Ăn kèm và biến tấu

Gà tần ăn nóng, có thể chan với cơm, ăn cùng bánh mì hoặc mì sợi. Bạn có thể thay gà ác bằng chim bồ câu, cách nấu tương tự; hoặc tham khảo cháo chim bồ câu và gà hầm trùng thảo hoa nếu muốn đổi món hầm cho gia đình. Một số nhà cho thêm ngải cứu để làm gà ác tần ngải cứu, vị đắng thơm đặc trưng.

Dinh dưỡng và lưu ý

Món cung cấp đạm dễ tiêu từ thịt gà và nước hầm ấm nóng, dễ ăn với người mệt mỏi, kém ăn. Một bát gồm nửa con gà ác và nước tần có thể cung cấp khoảng 250–350 kcal. Tuy nhiên, các vị thuốc bắc là dược liệu nên không nên dùng tùy tiện, đặc biệt với phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc chống đông, người có bệnh gan, thận, tăng huyết áp, tiểu đường hoặc trẻ nhỏ. Món ăn không thay thế cho việc điều trị; nếu bạn có vấn đề sức khỏe, hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc đông y trước khi dùng thường xuyên. Có thể xem thêm các món nhẹ nhàng trong mục món cho người cao tuổi.

Bảo quản và hâm nóng

Gà tần nên ăn trong ngày. Nếu còn, để nguội rồi cho vào hộp kín, cất ngăn mát và dùng trong khoảng 1–2 ngày. Khi hâm, đun sôi lại toàn bộ phần nước và thịt ở lửa nhỏ hoặc hấp cách thủy khoảng 10 phút cho nóng đều. Không hâm nóng nhiều lần.

Câu hỏi thường gặp

Tần gà ác mất bao lâu?

Tần cách thủy thường mất khoảng 2–3 giờ. Nếu dùng nồi áp suất, chỉ cần khoảng 25–30 phút nhưng nước sẽ kém trong hơn.

Có cần chặt gà không?

Gà ác nhỏ nên thường để nguyên con hoặc chặt đôi. Để nguyên con giúp thịt giữ ngọt và trông đẹp khi bày.

Có thể dùng gà ta thường không?

Được, nhưng nên chọn gà nhỏ, chặt miếng to và tăng thời gian tần. Vị nước dùng sẽ hơi khác so với gà ác.