Công thức và cách làm món xôi gà

Xôi gà là món xôi mặn được yêu thích khắp nơi: hạt nếp dẻo, bóng, thấm vị ngọt của nước luộc gà, bên trên là thịt gà xé mềm, nấm hương xào thơm và hành phi giòn. Cách làm xôi gà tại nhà không quá phức tạp; điều quan trọng là luộc gà vừa tới và tận dụng nước luộc, mỡ gà để xôi có hương vị riêng.

Một mẻ xôi gà đủ cho cả nhà ăn sáng, mang đi làm hoặc làm bữa trưa nhẹ.

Nguồn gốc và đặc trưng của xôi gà

Xôi là món ăn gắn bó lâu đời với người Việt, từ mâm cỗ đến bữa sáng hằng ngày. Xôi gà phổ biến ở cả miền Bắc lẫn miền Nam với nhiều cách làm: có nơi đồ xôi trắng rồi phủ gà luộc xé, có nơi dùng gà chiên hoặc gà quay. Phiên bản trong bài là xôi gà xé kiểu gia đình, đặc trưng bởi xôi vàng nhẹ màu mỡ gà, thịt gà ta dai ngọt và vị thơm của nấm hương.

Bí quyết chọn nguyên liệu

• Gà: gà ta hoặc gà thả vườn, da vàng tự nhiên, thịt chắc; đùi gà cho thịt mềm, ngọt hơn ức.
• Gạo nếp: nếp cái hoa vàng hoặc nếp ngon, hạt tròn, đều.
• Nấm hương: chọn nấm hương khô mũ dày, mặt nấm nứt hoa, mùi thơm, không mốc.
• Gia vị: hành tím, nước mắm, nước tương, chút đường và tiêu để làm sốt rưới.

Mẹo để món xôi gà ngon hơn

Bí quyết đầu tiên là luộc gà ở lửa nhỏ để thịt mềm, không bị nứt da. Khi gà chín, ngâm ngay vào nước lạnh để da săn, giòn. Nước luộc gà đừng bỏ đi: dùng một phần để vẩy lên xôi khi đồ, vừa giúp hạt nếp chín đều vừa thấm vị ngọt.

Phần mỡ gà thắng từ da và mỡ bụng gà sẽ làm xôi bóng và thơm hơn dầu ăn. Thịt gà xé nên xé theo thớ, không quá nhỏ để giữ độ ngọt. Một lỗi thường gặp là nêm sốt quá mặn, khiến cả đĩa xôi nặng vị; hãy làm sốt vừa phải và để mỗi người tự rưới thêm. Công thức chi tiết có ngay bên dưới.

Ăn kèm và biến tấu

Xôi gà ăn kèm dưa chuột, đồ chua hoặc rau răm đều hợp. Bạn có thể thêm lạp xưởng, trứng cút kho hay ruốc để phong phú hơn. Nếu thích gà có da giòn, hãy thử dùng gà xối mỡ thay cho gà luộc. Những người yêu xôi có thể xem thêm xôi thập cẩm nấm và nhiều món gà trong mục Món thịt gà.

Dinh dưỡng và lưu ý

Xôi gà cung cấp nhiều năng lượng từ nếp và chất đạm từ thịt gà. Một phần xôi gà cỡ vừa khoảng 250 g có thể cho khoảng 500 – 600 kcal, tùy lượng mỡ và da gà. Món phù hợp người lao động, người cần tăng cân hoặc bữa sáng cần no lâu. Người đang giảm cân, kiểm soát đường huyết hoặc có vấn đề về mỡ máu nên ăn nửa phần, bỏ da gà và giảm mỡ. Người có dạ dày yếu nên ăn chậm vì nếp khá khó tiêu. Nếu có bệnh lý, hãy hỏi ý kiến bác sĩ.

Bảo quản và hâm nóng

Xôi và thịt gà nên bảo quản riêng trong hộp kín ở ngăn mát, dùng trong khoảng 1 – 2 ngày. Khi ăn, hấp lại xôi 5 – 7 phút cho mềm dẻo trở lại; thịt gà hấp cùng 2 – 3 phút cuối. Hành phi cất lọ kín ở nhiệt độ phòng để giữ độ giòn.

Câu hỏi thường gặp

Có thể nấu xôi gà bằng nồi cơm điện không?

Có. Nếp ngâm kỹ, cho vào nồi với lượng nước luộc gà xâm xấp mặt gạo, thêm mỡ gà và chút muối, nấu như cơm. Xôi nồi cơm điện mềm hơn xôi đồ một chút.

Làm sao để thịt gà không bị khô?

Luộc lửa nhỏ, không luộc quá lâu, ngâm nước lạnh ngay sau khi vớt và xé khi gà vừa nguội.

Có thể dùng gà công nghiệp không?

Được, nhưng nên giảm thời gian luộc vì thịt chín nhanh hơn và mềm hơn gà ta.